Οι τελετές υπογραφής των συμβάσεων εκτέλεσης δύο εμβληματικών έργων της Θεσσαλίας (Φάνης Γέμτος)*

Στις 7-8-2025 πραγματοποιήθηκαν δύο εκδηλώσεις για την υπογραφή των συμβάσεων εκτέλεσης δύο εμβληματικών έργων εξοικονόμησης νερού στον θεσσαλικό κάμπο από τον υπουργό ΑΑΤ, κ. Τσιάρα.

Τα έργα είναι η υπογείωση του δικτύου μεταφοράς και διανομής του νερού στον ΤΟΕΒ Ταυρωπού (αρδεύει 115.000 στρ.) από την αναρρυθμιστική λίμνη του υδροηλεκτρικού της Λίμνης Πλαστήρα και η δημιουργία δικτύου διανομής του νερού από τις γεωτρήσεις της περιοχής Υπέρειας-Ορφανών (κοντά στα 70.000 στρ.).

Τα δύο έργα είναι πραγματικά εμβληματικά και στοχεύουν στην ορθολογική χρήση του νερού και στην επίτευξη του στόχου των ΣΔΛΑ Πηνειού (Σχέδια Διαχείρισης Υδάτων Λεκάνης Απορροής). Για όσους δεν έχουν ασχοληθεί με τα Σχέδια, αυτά προβλέπουν μείωση της κατανάλωσης νερού ανά στρέμμα κατά 20% (από τα 550 κ.μ./στρ. στα 460 κ.μ./στρ.).

Κρίσιμο στοιχείο για την επίτευξη του στόχου είναι η μείωση των απωλειών κατά τη μεταφορά και διανομή του νερού από τις πηγές προς τα χωράφια. Από αυτήν την πλευρά, το έργο του ΤΟΕΒ Ταυρωπού είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το σημερινό δίκτυο που θα αντικατασταθεί μεταφέρει το νερό με ανοιχτούς τσιμεντένιους αγωγούς με βαρύτητα, ενώ η εφαρμογή του νερού γίνεται με επιφανειακή άρδευση, που έχει χαμηλό βαθμό απόδοσης. Γι’ αυτό εκτιμάται πολύ μεγάλη εξοικονόμηση νερού, που μπορεί να φτάσει στο 40-50% της σημερινής κατανάλωσης. Ένα δεύτερο στοιχείο για την επίτευξη του στόχου είναι η εξοικονόμηση από την εφαρμογή του νερού στο χωράφι από τους αγρότες. Γι’ αυτή δεν έχει γίνει τίποτα από το 2014 μέχρι σήμερα εκτός από ευχολόγια για εφαρμογή του συστήματος στάγδην, που αντικειμενικά είναι το σύστημα εφαρμογής με την καλύτερη απόδοση (ποσότητα νερού που προσλαμβάνει το φυτό προς την εφαρμοζόμενη ποσότητα νερού).

Η ηγεσία του ΥΠΑΑΤ και η κυβέρνηση βρήκαν ευκαιρία να προβάλουν τα έργα, που μαζί με μια σειρά από άλλα παρόμοια έργα στη χώρα (στο πλαίσιο Προγράμματος «Ύδωρ 2.0») στοχεύουν στη βελτίωση των συστημάτων μεταφοράς και διανομής του νερού. Βέβαια, η υπογραφή των συμβάσεων για δύο έργα στη διάρκεια των 6 χρόνων διακυβέρνησης της χώρας (ουσιαστικά 11, καθώς οι προβλέψεις υπάρχουν από το 2014) δεν ξέρω αν πρέπει να θεωρηθούν επιτυχία για τη χώρα. Από το τίποτα κάτι είναι και αυτό. Αρκεί να σηματοδοτεί μια πραγματική αλλαγή στον τρόπο σκέψης του πολιτικού συστήματος της χώρας και να αρχίσει να ασχολείται με τα προβλήματα της χώρας εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Αυτό θα το δούμε και θα το κρίνουμε.
Για την ώρα θα ήθελα να σχολιάσω τις δηλώσεις του κ. υπουργού στους δημοσιογράφους, όπως φαίνονται στο βίντεο στον σχετικό σύνδεσμο https://www.thessaliatv.gr/news/180038/th-kontogeorgis-simantiki-mera-gia-ti-thessalia-ton-kampo-kai-tous-agrotes-mas—ksekinoun-duo-megala-ardeutika-erga/.
Απ’ ό,τι καταλαβαίνω προέρχεται από το ΑΠΕ (Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων).

Ο κ. Τσιάρας αναφέρθηκε στη σημασία των έργων και τόνισε τη συμβολή του ΥΠΑΑΤ στην προώθησή τους. Επειδή γνωρίζω τι έγινε με τον ΤΟΕΒ Ταυρωπού, θα τονίσω ότι το μόνο που έκανε το ΥΠΑΑΤ, ήταν να εντάξει το έργο στο «Ύδωρ 2.0». Όλη η πλήρης μελέτη, κάτι άλλο χρειάζεται, έγιναν, όπως είπε στην ομιλία του ο πρόεδρος του ΤΟΕΒ Ταυρωπού, από τον ίδιο τον οργανισμό και με απόφαση των μελών του, που κάλυψαν το κόστος.

Αν δεν υπήρχε αυτή η προσπάθεια, δε θα βλέπαμε κανένα έργο. Τι έκανε ο ΤΟΕΒ Ταυρωπού ; Προσέλαβε μια εξαιρετική μηχανικό, την κ. Ελένη Αλεξίου, και με τη βοήθεια του προσωπικού του ΤΟΕΒ και τον συντονισμό του προέδρου του έκανε τη μελέτη. Εντυπωσιακό αν σκεφτείτε πόσα εκατομμύρια θα χρειαζόταν για να γίνει η μελέτη από το ΥΠΑΑΤ, που ποτέ δε θα βρίσκονταν με τη λογική που επικρατεί «τι να τις κάνουμε τις μελέτες, όταν δεν έχουμε πιστώσεις».

Η τελική πραγματικότητα είναι ότι όταν έχουμε πιστώσεις, δεν έχουμε μελέτες και έτσι χάνονται οι πιστώσεις ή μεταφέρονται σε άλλα πιο ώριμα έργα. Σκεφτείτε μόνο ότι το τοπογραφικό σχέδιο έγινε από το προσωπικό του ΤΟΕΒ, που πήγε με GPS στις γωνιές του κάθε χωραφιού για να τα απεικονίσει. Προς τιμήν του ΥΠΑΑΤ και ιδιαίτερα του γ.γ., κ. Παπαγιαννίδη, έκανε δεκτή τη μελέτη και προώθησε το έργο. Αλλά σίγουρα δεν είναι δουλειά, ούτε του ΥΠΑΑΤ και του προσωπικού του ούτε πολύ περισσότερο του κ. υπουργού που βρίσκεται στο Υπουργείο λίγους μήνες. Κουβέντα γι’ αυτούς που συνέβαλαν στο να φτάσει το έργο στην υπογραφή των συβάσεων. Λογική πρόσκαιρων εντυπώσεων του πολιτικού συστήματος της χώρας. Αλλά και κουβέντα για όλους τους ΤΟΕΒ της χώρας, που καλό θα ήταν να μιμηθούν τον ΤΟΕΒ Ταυρωπού.

Ο κ. υπουργός αναφέρθηκε στην εκτέλεση των προβλέψεων του ΣΔΛΑΠ. Πραγματικά το Σχέδιο προβλέπει βελτίωση των συστημάτων μεταφοράς και διανομής του νερού, που τα δύο έργα θα λειτουργήσουν προς την κατεύθυνση εξοικονόμησης νερού.

Η απορία μου είναι : Μόνο αυτά είδε στο Σχέδιο ο κ. υπουργός ; Δεν είδε ότι υπάρχουν και θέματα σωστής εφαρμογής του νερού ;

Αν ο αγρότης δεν ποτίζει σωστά, η απόδοση του νερού που εφαρμόζεται, πέφτει. Το «σωστά» σημαίνει να ποτίζει μέχρι την υδατοϊκανότητα του εδάφους, δηλαδή το νερό που συγκρατείται απέναντι στη βαρύτητα. Όταν αγρότης εφαρμόζει παραπάνω ποσότητα νερού, τότε το νερό στραγγίζει στα βαθύτερα στρώματα και χάνεται από το φυτό. Επομένως, γίνεται σπατάλη νερού και ενέργειας. Επιπλέον, το νερό εκπλύνει και παρασέρνει μαζί του τα ευδιάλυτα στοιχεία του εδάφους, όπως το νιτρικό άζωτο, που χάνεται για το φυτό και πρέπει να αντικατασταθεί για να έχουμε την καλή παραγωγή με κόστος από τον αγρότη.

Σήμερα, υπάρχουν αισθητήρες που μετρούν την υγρασία και μπορούν να κατευθύνουν τον αγρότη να εφαρμόσει τη σωστή ποσότητα νερού. Υπάρχουν και μοντέλα που με σύνδεση με μετεωρολογικούς σταθμούς συμβουλεύουν τους αγρότες. Και από ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις. Ακούσατε για κάποιο σχετικό πρόγραμμα του ΥΠΑΑΤ ;

Μάλλον δε θα διάβασαν στην Αθήνα για την ανάγκη σωστής εφαρμογής του νερού στο χωράφι. Ότι οι αγρότες πρέπει να εφαρμόζουν τις σωστές ποσότητες νερού και όχι «ό,τι κάνουν συνήθως κάθε χρόνο ή ό,τι κάνει ο γείτονας».

Έχει κάποια μελέτη ή κάποιο πρόγραμμα το ΥΠΑΑΤ προς αυτήν την κατεύθυνση ; Έχει κάποιο μέτρο στο Ελληνικό Σχέδιο της ΚΑΠ προς αυτήν την κατεύθυνση ;

Θα ήταν χρήσιμο να το μάθουμε. Μάλλον ψιλά γράμματα για την κεντρική εξουσία.

*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ.

ΠΗΓΗ : ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ