Ο ΟΔΥΘ και τα προβλήματα έλλειψης αρδευτικού νερού – (Φάνης Γέμτος)
(Μέρος 2ο)
Επομένως, το φετινό πρόβλημα δεν ήταν ο ΟΔΥΘ, αλλά η μικρή ποσότητα του διαθέσιμου νερού. Και σε αυτό πρέπει να εστιαστούμε και να δώσουμε απαντήσεις.
Πού οφείλεται η μικρή προσφορά ; Εκτός από τις μειωμένες χιονοπτώσεις και βροχοπτώσεις, εμείς φροντίσαμε το χειμερινό νερό που περίσσευε (ακόμη και πέρυσι και φέτος με τις λίγες βροχές και χιόνια) να καταλήξει στο Αιγαίο μέσω Πηνειού και στο Ιόνιο μέσω Αχελώου.
Γιατί ; Διότι αντί να κατασκευάσουμε φράγματα και να δημιουργήσουμε ταμιευτήρες νερού στα γύρω από τον κάμπο ορεινά, εμείς αρνούμαστε να τα κατασκευάσουμε. Το πολιτικό σύστημα για δεκαετίες αρνείται να προγραμματίσει και να εκτελέσει τα έργα που χρειάζονται. Στο τέλος του 20ού αιώνα και στις αρχές του 21ου έγινε προσπάθεια για δημιουργία ταμιευτήρων στον θεσσαλικό Αχελώο για να μεταφερθεί ποσότητα νερού στη θεσσαλική πεδιάδα, αλλά έμειναν ημιτελή (αφού ξοδεύτηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια) και το πολιτικό σύστημα αρνείται να τα τελειώσει. Από το 2010 μία απόφαση του ΣτΕ αποτέλεσε την αφορμή διακοπής των έργων δημιουργίας του ταμιευτήρα Συκιάς και της σήραγγας μεταφοράς του νερού στη Θεσσαλία.
Το ΣτΕ δεν ορίζει τα έργα που θα γίνουν στη χώρα. Αυτή είναι δουλειά της κυβέρνησης και της Βουλής. Παραλήψεις στις αποφάσεις εκτέλεσης επισημαίνονται (π.χ. η κατάκλιση του Μοναστηριού του Μυρόφυλλου), που διορθώνονται από τη διοίκηση και τα έργα προχωρούν. Όταν η διοίκηση (δηλαδή το πολιτικό σύστημα) αδιαφορεί να κάνει τις απαιτούμενες διορθώσεις, ώστε να προχωρήσει η εκτέλεση των έργων, οι αποφάσεις του ΣτΕ δεν αποτελούν παρά ευκαιρία να αποφύγει την εκτέλεση των έργων. Έχω ξαναγράψει ότι όταν για την Εγνατία Οδό απόφαση του ΣτΕ για διακοπή των έργων για τη μη πρόβλεψη διόδων για τις αρκούδες (για να επικοινωνούν στις δασικές εκτάσεις που διασχίζει η Εγνατία), το έργο ούτε σταμάτησε ούτε εγκαταλείφθηκε.
Δημιουργήθηκαν γέφυρες για τη δίοδο των αρκούδων και το έργο συνεχίστηκε και σήμερα μπορούμε να πάμε από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη με έναν υπέροχο δρόμο. Αντίθετα, στα έργα στον θεσσαλικό Αχελώο δεν έγινε καμία προσπάθεια συνέχισης των έργων. Ακόμη και όταν το ΣτΕ απέρριψε τις προσφυγές για το φράγμα της Μεσσοχώρας, που βρίσκεται έτοιμο για χρήση σχεδόν 25 χρόνια, το έργο δεν προχώρησε. Αν έργο περίπου μισό δισ. ευρώ μένει αχρησιμοποίητο με προφανή ευθύνη μιας σειράς κυβερνήσεων, προφανώς υπάρχει βούληση του πολιτικού συστήματος να μη γίνουν τα έργα. Μάλιστα, πριν λίγες μέρες μου έστειλαν τον σύνδεσμο , όπου ο τότε υπουργός εξήγγειλε τη γρήγορη λειτουργία του φράγματος και του υδροηλεκτρικού σταθμού της ΔΕΗ. Άλλαξε ο υπουργός που φαίνεται ότι ενδιαφερόταν, το έργο έμεινε στα αζήτητα !
Μετά από κάθε καταστροφή από πλημμύρες στη Θεσσαλία ανακοινώνονται φράγματα προστασίας που προτείνονται και από το ΣΔΚΠ που εγκρίθηκε πριν λίγες εβδομάδες και βέβαια ξεχνιούνται μετά από λίγο. Μετά τον «Ιανό», ο κ. πρωθυπουργός υποσχέθηκε τα φράγματα Μουζακίου και Ενιπέα, και μετά τον «Daniel» του Ενιπέα και πάλι, που κάπου έχει χαθεί από τότε στην ελληνική γραφειοκρατία ή στην αδιαφορία του πολιτικού συστήματος της χώρας. Δεν άκουσα την αντιπολίτευση να ρωτά τι έγινε με τις υποσχέσεις. Το χειρότερο είναι ότι οι θεσσαλικοί φορείς αντί σύσσωμοι να διεκδικούν τα περιφερειακά έργα ταμίευσης νερού, ασχολούνται περισσότερο με διεκδίκηση επιδοτήσεων και αποζημιώσεων (κάτι που βολεύει το πολιτικό σύστημα της χώρας), παρά για έργα που θα εξασφαλίσουν το μέλλον τους και των παιδιών τους. Μάλλον έχουν απογοητευτεί. Προς τιμήν του ο πρόεδρος του ΤΟΕΒ Πηνειού σε ανάρτησή του τελευταία θέτει και το θέμα της κατασκευής των ταμιευτήρων που προβλέπονται από τα ΣΔΠΑΠ και ΣΔΚΠ στους κυβερνώντες, αλλά γιατί όχι και στην αντιπολίτευση. Ανταπόκριση καμία για την ώρα. Όλη η χώρα έχει προβλήματα λειψυδρίας και κανείς δεν ασχολείται σοβαρά με την εκτέλεση έργων που θα τα αμβλύνουν. Μόνο για την Αττική ασχολούνται συστηματικά και έχουν έτοιμες λύσεις.
Αλλά ας δούμε και την κυβερνητική συμπεριφορά στον ΟΔΥΘ. Ο σχετικός νόμος ψηφίστηκε μάλλον βιαστικά πριν από την υποβολή της μελέτης της HVA, που προέβλεπε στοιχεία οργάνωσης ενός Οργανισμού Ενιαίας Διαχείρισης του νερού της Θεσσαλίας. Προβλήθηκε ως πιλοτικός οργανισμός για τη διαχείριση των υδάτων όλης της χώρας. Χρειάστηκε περισσότερο από ένας χρόνος για να οριστεί η διοίκηση του ΟΔΥΘ. Την καθυστέρηση παραδέχτηκε και ο πρωθυπουργός. Ουσιαστικά, ο διορισμός έγινε στην αρχή της αρδευτικής περιόδου. Φρόντισαν να μη δοθεί ουσιαστική δυνατότητα λειτουργίας του. Ούτε προϋπολογισμός ούτε προσωπικό! Ευτυχώς, η Αποκεντρωμένη Περιφέρεια τούς έδωσε γραφεία. Αλλά και η Αιρετή Περιφέρεια προσφέρθηκε να βοηθήσει διαθέτοντας χώρους για συσκέψεις κ.λπ. Όπως καταλαβαίνετε, ούτε η κυβέρνηση επιθυμούσε την επιτυχή λειτουργία. Ή ίσως αδιαφορούσε. Ίσως αδιαφορεί για την καλή διαχείριση των υδατικών πόρων εκτός Αττικής. Ίσως φταίει η αλλαγή υπουργού στο ΥΠΕΝ. Είναι γνωστό ότι ο κάθε νέος υπουργός, ακόμη και της ίδιας παράταξης, καταργεί ή αφήνει να ατονήσει ό,τι έκανε ο προηγούμενος, για να αρχίσει ο ίδιος δήθεν νέα «σωστά» έργα. Αυτή είναι η συνταγή να μην προχωρά κανένα μέσο ή μακρο-πρόθεσμο έργο στη χώρα. Σε αυτήν τη λογική αφήνεται και ο ΟΔΥΘ στην τύχη του βαλλόμενος από κάθε πλευρά, δικαίως ή αδίκως. Ενώ θα έπρεπε να συζητάμε πώς θα συντονιστεί καλύτερα η διαχείριση των υδάτων της Θεσσαλίας, εμείς ασχολούμαστε με την επιφάνεια και τίποτα δεν προχωρά. Και η Θεσσαλία οδηγείται προς ερημοποίηση, καθώς οι υπόγειοι υδροφορείς καταστρέφονται και οι ξηρικές καλλιέργειες θα μειώσουν τόσο το εισόδημα των αγροτών που δε θα μπορεί να τους συντηρήσει.
Πώς μπορεί να αλλάξει αυτή η λογική ; Σημαντικό ερώτημα που περιμένει απαντήσεις.
*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ.
ΠΗΓΗ : ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
