Ο εορτασμός της Εθνικής Ημέρας Υγείας του Εδάφους των ΗΠΑ – (Φάνης Γέμτος)*
Στις 23 Ιουνίου κάθε χρόνο γιορτάζεται στις ΗΠΑ η ημέρα υγείας του εδάφους. Διαφορετική ημέρα από την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας του εδάφους που καθιερώθηκε το 2015 από τον ΟΗΕ και γιορτάζεται στις 5 Δεκεμβρίου. Η ημέρα στις ΗΠΑ καθιερώθηκε το 2019 και από τότε γιορτάζεται κάθε χρόνο.
Το φετινό κεντρικό σύνθημα είναι : Διότι η ζωή αρχίζει στο έδαφος. Στην εικόνα φαίνεται η αφίσα του φετινού εορτασμού που δείχνει ένα υγειές έδαφος.
Η καθιέρωση της μέρας του εδάφους ξεκίνησε για να γιορτάσει και να τιμήσει αυτούς που εργάζονται για να βελτιώσουν και να διατηρήσουν υγιή εδάφη. Ο εορτασμός της ημέρας είναι μια αναγνώριση του ζωτικού ρόλου που παίζουν τα υγιή εδάφη στην παραγωγή τροφίμων, τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και τη συνολική καλή διαβίωση της ανθρωπότητας.
Είναι μια ημέρα για να αναγνωριστεί η εργασία που προσφέρουν οι επιστήμονες (εδαφολόγοι, γεωπόνοι, γεωργικοί μηχανικοί), οι αγρότες και οι καλλιεργητές που είναι αφοσιωμένοι στη συντήρηση του εδάφους και στην ενίσχυση της υγείας του.
Το ψήφισμα που δημοσιοποιήθηκε για την Εθνική Ημέρα Υγείας του Εδάφους είναι το ακόλουθο : Αναγνωρίζοντας το έδαφος ως βασικό φυσικό πόρο και τους επαγγελματίες που υπηρετούν το έδαφος ως κρίσιμους κρίκους στη διαχείριση των εδαφικών πόρων του Έθνους μας, οι οργανωτές της Ημέρας εξετάσαμε και συμφωνήσαμε στα πιο κάτω :
* Αναγνωρίζουμε το έδαφος ως βασικό φυσικό πόρο του πλανήτη και τους επαγγελματίες που το διαχειρίζονται ως κρίσιμους κρίκους στη διασφάλιση των εδαφικών πόρων του έθνους μας.
* Αναγνωρίζουμε ότι η υγεία του εδάφους, των φυτών, των ζώων και του ανθρώπου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και η βιώσιμη χρήση του εδάφους επηρεάζει το κλίμα, την ποιότητα του νερού και του αέρα, την ανθρώπινη υγεία, τη βιοποικιλότητα, την ασφάλεια των τροφίμων και τη γεωργική παραγωγή.
* Αναγνωρίζουμε ότι το έδαφος είναι ένα δυναμικό σύστημα που εκτελεί πολλές λειτουργίες και υπηρεσίες ζωτικής σημασίας για τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τα οικοσυστήματα.
* Αναγνωρίζουμε και τονίζουμε ότι, παρά τη σημασία του εδάφους για την ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον, τη διατροφή και την παραγωγή τροφίμων, ζωοτροφών, ινών και καυσίμων, υπάρχει ελάχιστη ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σημασία της προστασίας του εδάφους.
* Αναγνωρίζουμε ότι η υποβάθμιση του εδάφους μπορεί να είναι ταχεία, ενώ οι διαδικασίες σχηματισμού και αναγέννησης είναι πολύ αργές.
* Δεδομένου ότι η προστασία του εδάφους των Ηνωμένων Πολιτειών με βάση τις αρχές της διατήρησης και βελτίωσης των λειτουργιών του εδάφους, της πρόληψης της υποβάθμισης του εδάφους, του μετριασμού της επιβλαβούς χρήσης και της αποκατάστασης των υποβαθμισμένων εδαφών είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ευημερία των Ηνωμένων Πολιτειών.
* Δεδομένου ότι η νομοθεσία στους τομείς της πρόληψης και του ελέγχου της ρύπανσης από οργανικά, βιομηχανικά, χημικά, βιολογικά και ιατρικά απόβλητα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διατάξεις για την προστασία του εδάφους.
* Δεδομένου ότι η νομοθεσία για την κλιματική αλλαγή, την ποιότητα του νερού, τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη θα πρέπει να προσφέρει ένα συνεκτικό και αποτελεσματικό νομοθετικό πλαίσιο για κοινές αρχές και στόχους που αποσκοπούν στην προστασία και τη βιώσιμη χρήση των εδαφών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
* Δεδομένου ότι η ρύπανση του εδάφους σε συνδυασμό με κακές ή ακατάλληλες πρακτικές διαχείρισης του εδάφους συνεχίζει να αφήνει τις περιοχές με ρύπανση χωρίς αποκατάσταση και
* Δεδομένου ότι το έδαφος μπορεί να διαχειριστεί με βιώσιμο τρόπο, ο οποίος διατηρεί την ικανότητά του να προσφέρει οικολογικά, οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, διατηρώντας παράλληλα την αξία του για τις μελλοντικές γενιές.
Τώρα, λοιπόν, είναι η ώρα να αποφασίσουμε όλοι μαζί :
* Να αναγνωρίσουμε ως απαραίτητη ανάγκη να βελτιώσουμε τις γνώσεις, να ανταλλάξουμε πληροφορίες και να αναπτύξουμε και να εφαρμόσουμε βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση του εδάφους, την αποκατάστασή του, τη δέσμευση άνθρακα και τη μακροπρόθεσμη χρήση των εδαφικών πόρων του έθνους.
* Να αναγνωρίσουμε τον σημαντικό ρόλο των επιστημόνων εδάφους και των επαγγελματιών που διαχειρίζονται το έδαφος, οι οποίοι είναι άρτια εξοπλισμένοι με τις πληροφορίες και την εμπειρία που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των ζητημάτων του σήμερα και του αύριο στη διαχείριση των εδαφικών πόρων του έθνους.
* Να επαινέσουμε τους επιστήμονες που ασχολούνται με το έδαφος και τους επαγγελματίες εδάφους για τις προσπάθειές τους να προωθήσουν την εκπαίδευση, την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση που είναι απαραίτητες για την αύξηση του δημόσιου ενδιαφέροντος και την εκτίμηση για τα εδάφη.
* Αναγνωρίζουμε την υπόσχεση των επιστημόνων εδάφους και των επαγγελματιών εδάφους να συνεχίσουν να εμπλουτίζουν τις ζωές όλων των Αμερικανών βελτιώνοντας τη διαχείριση του εδάφους, καταπολεμώντας την υποβάθμιση του εδάφους και διασφαλίζοντας τη μελλοντική προστασία και βιώσιμη χρήση των ατμοσφαιρικών, εδαφικών και υδάτινων πόρων μας.
Σκεφτείτε ότι αυτά λέγονται σε μια χώρα που ένα υψηλό ποσοστό των αγροτών εφαρμόζει προτακτικές όπως η γεωργία συντηρήσεως. Η διακήρυξη είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για τη χώρα μας, που δεν έχει καμία ουσιαστική πολιτική για την προστασία των εδαφών από τη διάβρωση και την υποβάθμιση της υγείας του από όλες τις πρακτικές που οδηγούν στη χαμηλή οργανική ουσία των ελληνικών εδαφών. Αλλά γενικότερα, δεν υπάρχει συνείδηση των προβλημάτων που προκύπτουν από την κακή υγεία του εδάφους τόσο στην παραγωγή όσο και στο οικοσύστημα.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι το ΥΠΑΑΤ εδώ και σχεδόν έναν αιώνα δεν ασχολείται με την προστασία των εδαφών από διάβρωση, κάτι που οδηγεί σε συνεχή τους υποβάθμιση.
Πιστεύω ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών των εδαφών καλλιεργούνται μόνο για να εισπράττονται επιδοτήσεις, ενώ πολλά χωράφια εγκαταλείπονται ή μεταστρέφονται σε πεδία φωτοβολταϊκών.
Κάπως έτσι μειώνονται οι καλλιεργούμενες εκτάσεις και φυσικά η παραγωγή. Τι πρέπει να κάνουμε ; Η διακήρυξη των ΗΠΑ μας δίνει αρκετές ιδέες. Στόχος μας πρέπει να γίνει η ανάπτυξη μιας αναγεννητικής γεωργίας που θα επαναφέρει την υγεία στα εδάφη μας.
Θα προσπαθήσω να σας δώσω στοιχεία για το τι προβλέπει και πώς εφαρμόζεται στα επόμενα κείμενα. Το ποιος θα το κάνει αυτό είναι ένα βασικό ερώτημα.
Δεδομένου ότι δε φαίνεται καμία ελπίδα το ΥΠΑΑΤ και το πολιτικό σύστημα της χώρας να ασχοληθεί με τον πρωτογενή τομέα, ίσως πρέπει να πάρουμε μόνοι μας πρωτοβουλίες σαν αυτές των ΗΠΑ. Μάλλον οι συνεταιρισμοί θα μπορούσαν να πρωτοστατήσουν. Καλά είναι να αρχίσουμε να το συζητούμε.
*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ.
ΠΗΓΗ : ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας
