Τα νερά του Αχελώου, οι πολιτικές ευθύνες, οι «περίεργες» αποφάσεις του ΣτΕ και οι …..ιδιώτες

Για μια ακόμη φορά ο φίλος «Όμηρος», με το «Άτιτλο» κείμενο του (σε τρείς συνέχειες) στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (δες εδώ {1} τους σχετικούς συνδέσμους), που αποτελεί και το τελευταίο της συνεργασίας του με την εφημερίδα, εκφράζει μεταξύ άλλων την (δικαιολογημένη) αγανάκτησή του για τα παράδοξα που συμβαίνουν στη χώρα μας με τα έργα Αχελώου.

Είναι περιττό να σημειώσουμε ότι οι αναφορές του στην σημασία του έργου μας βρίσκουν απόλυτα σύμφωνους και συμμεριζόμαστε τα συναισθήματά του για τα διάφορα παιχνίδια που παίζονται από κινήσεις, κόμματα, ψευτοοικολόγους και (ενδεχομένως) επιχειρηματικά συμφέροντα με θύμα, στην περίπτωση του Αχελώου, το δημόσιο χρήμα, την παρεμπόδιση της προστασίας και της αναβάθμισης των οικοσυστημάτων της Θεσσαλίας, την βιώσιμη (οικονομικά και κοινωνικά) αγροτική ανάπτυξη και την διατροφική μας ασφάλεια, την παραγωγή «πράσινης» και ταυτόχρονα οικονομικής ηλεκτρικής ενέργειας και άλλα πολλά.

Μας καλύπτει επίσης απόλυτα η εκτίμηση του «Όμηρου» ότι οι «υπερασπιστές των έργων Αχελώου δεν έπραξαν ως όφειλαν να πράξουν» και εμείς συμπληρώνουμε ότι, ενώ οι αντίπαλοι των έργων υπήρξαν απροκάλυπτα εχθρικοί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέχρι χυδαιότητας, αντίθετα οι υπερασπιστές του πολλές φορές επέλεξαν μια «ουδέτερη» στάση και μια υπερβολική αποστασιοποίηση, ειδικά σε κάποιες αποφάσεις του ΣτΕ, το οποίο ενεργούσε περισσότερο ως «πολιτικό» όργανο και λιγότερο ως ένα δικαστήριο χωρίς προκατάληψη απέναντι στα έργα Αχελώου.

Στα θέματα αυτά ο «Όμηρος» με τον γνωστό του παραστατικό και τεκμηριωμένο λόγο και το «ειλικρινές πάθος» του περιγράφει συγκεκριμένα επεισόδια του «σήριαλ» των αποφάσεων του ΣτΕ και αποδίδει παράλληλα τις ευθύνες στους πολιτικούς υπεύθυνους.

Ας μας επιτραπεί όμως να σχολιάσουμε και κάποιες πλευρές της επιχειρηματολογίας του στις οποίες έχουμε μια διαφορετική προσέγγιση.

Σαν μια λύση διεξόδου από τα παράδοξα που συμβαίνουν «Όμηρος» σκέπτεται «πως χρειάζεται να εκχωρηθούν οι σταθμοί παραγωγής (σ.σ. ενέργειας) με τα έργα εκτροπής, ώστε να ολοκληρωθούν και να λειτουργήσουν».

Για να στηρίξει αυτή την πρόταση εκχώρησης σε ιδιώτες, επικαλείται μια μεγάλη επένδυση εξόρυξης χρυσού, στην οποία το ΣτΕ απέρριψε τις προσφυγές των κατοίκων και άλλων. Ισχυρίζεται λοιπόν ο «Όμηρος» ότι οι περιβαλλοντικές μελέτες που εκπονήθηκαν για λογαριασμό των επιχειρηματιών ήταν «σωστές»  και γι’ αυτό το ΣτΕ απέρριψε τις προσφυγές.

Η άποψη μας είναι ότι αυτή τη στιγμή τα έργα Αχελώου βρίσκονται σε μια φάση, στην οποία η Δημόσια Διοίκηση (Υπουργείο Υποδομών), εκεί που έφθασαν τα πράγματα, οφείλει να προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες (αποφάσεις, πρόσθετες μελέτες κ.α) ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της απόφασης 26/2014 του ΣτΕ και στην συνέχεια να εκδώσει νέα απόφαση περιβαλλοντικών όρων. Στο θέμα αυτό κανείς δεν μπορεί να υπακαταστήσει τον ρόλο του Δημοσίου.

Εάν αυτό συμβεί, τότε μόνο θα μπορούσε το αρμόδιο Υπουργείο να επαναδημοπρατήσει την συνέχιση και ολοκλήρωση των έργων (φράγμα Συκιάς και σήραγγα), στην κατασκευή των οποίων θα εμπλακούν (προφανώς) ιδιωτικές εταιρείες, χωρίς όμως να έχουν ρόλο στην περιβαλλοντική αδειοδότηση. Απλά θα εφαρμόζουν τους εγκεκριμένους όρους προστασίας του περιβάλλοντος.

Όσον αφορά στην «εκχώρηση» των σταθμών παραγωγής, αν και στη χώρα μας (από την περίοδο Σημίτη) άρχισε σταδιακά η εμπλοκή ιδιωτών και τελικά φθάσαμε στην πλήρη «απελευθέρωση» της παραγωγής ενέργειας, η περίπτωση αξιοποίησης των υδάτων της τεχνητής λίμνης Συκιάς παρουσιάζει κάποιες ιδιομορφίες, λόγω των οποίων, εκτιμούμε  ότι ως ο πιο κατάλληλος διαχειριστής των υδάτων της, θα ήταν το Ελληνικό Δημόσιο. Ο λόγος είναι ότι τα ύδατα αυτά θα χρησιμοποιούνται για πολλαπλούς σκοπούς, όπως άρδευση, ενίσχυση υπόγειων υδροφορέων, κάλυψη των συσσωρευμένων υδατικών ελλειμμάτων, κάλυψη εκτάκτων αναγκών σε περιπτώσεις λειψυδρίας, υδρεύσεις οικισμών κ.α.

Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεντρωμένα ύδατα του ταμιευτήρα Συκιάς δεν είναι δυνατό να παράγουν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ηλεκτρική ενέργεια (και κατ’ επέκταση κέρδη στον ιδιώτη επενδυτή), χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα και (πιθανόν) διεκδικητικές αντιπαραθέσεις για τις άλλες χρήσεις και σκοπούς.

Συνοπτικά δεν πρόκειται για ιδεολογικό αλλά για πρακτικό θέμα και, σύμφωνα με όσα αντιλαμβανόμαστε, δεν θα ευδοκιμούσε τυχόν εμπλοκή ιδιωτών στην διαχείριση των υδάτων της Συκιάς.

Επανερχόμενοι στο θέμα των περιβαλλοντικών μελετών που εκπονήθηκαν από ιδιώτες και υποστηρίχθηκαν επιτυχώς στο ΣτΕ, θα υπενθυμίσουμε ότι και για τα έργα Αχελώου οι περιβαλλοντικές μελέτες κρίθηκαν απολύτως επαρκείς και δεν ήταν αυτές η αιτία των διαφόρων ακυρωτικών αποφάσεων του ΣτΕ.

Για παράδειγμα, η απόφαση του ΣτΕ το 2001, απέρριψε πανηγυρικά όλες τις περιβαλλοντικές αιτιάσεις κατά των έργων, αποδεικνύοντας την στέρεη τεκμηρίωση των μελετών. Η αρνητική τελική απόφαση του ΣτΕ οφείλονταν σε κάποια «άσχετη» παράλειψη της Διοίκησης και συγκεκριμένα στην αγνόηση μιας διεθνούς συνθήκης που προστάτευε ένα μοναστήρι από την κατάκλυση υδάτων της τεχνητής λίμνης. Αυτή η «αστοχία» κόστισε στα έργα κάποια χρόνια καθυστερήσεων. Το ίδιο συνέβη και στην ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ το 2009, όταν μετά από προσφυγή, αποκαλύφθηκε ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν είχε, ως όφειλε (από το 2000), εκπονήσει Σχέδια Διαχείρισης Υδάτων, οπότε υπήρχε «αιρεσιμότητα» στην κατασκευή των έργων. Ανεξάρτητα λοιπόν από τις πολιτικές επιλογές των κυβερνώντων (που επισημαίνει ο «Όμηρος») να μην στηρίξουν το τότε υπουργό Γ. Σουφλιά, το σίγουρο είναι ότι η ευθύνη αυτής της «παράλειψης» δεν βαρύνει τους μελετητές.

Πάντως εκεί που το ΣτΕ δεν είχε την παραμικρή δικαιολογία, ήταν η υπόθεση της Μεσοχώρας, στην οποία αναλυτικά αναφέρεται (και συμφωνούμε απόλυτα) ο «Όμηρος». Ενώ η πολιτική απόφαση για διαχωρισμό του ΥΗ έργου Μεσοχώρας από τα έργα «εκτροπής» είχε ληφθεί, επισήμως από το ΥΠΕΧΩΔΕ το 1995, κάποιοι δικαστές του ΣτΕ συνέχιζαν προσχηματικά να ακυρώνουν (μετά από προσφυγές καλοθελητών) πράξεις της Διοίκησης και να κρατούν τελικά (από το 2001) όμηρο ένα έργο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Μόλις το 2014 «αποφάσισαν» ότι η Μεσοχώρα αποτελεί αυτόνομο έργο, μη συνδεδεμένο με την «εκτροπή», προφανώς γιατί διαπίστωσαν ότι ο επί πολλά χρόνια απαράδεκτος και υποκριτικός ισχυρισμός τους δεν άντεχε άλλο στην τεκμηρίωση μιας ακόμη ακυρωτικής απόφασης. Με απλά λόγια «τους είχαν πάρει χαμπάρι»…. Την ζημιά όμως της ΔΕΗ και του Ελληνικού λαού ποιος θα την πληρώσει ;

Συνοπτικά, το ΣτΕ στον Αχελώο (αλλά και σε κάποιες ακόμη περιπτώσεις) όπως προαναφέραμε, έπαιξε κατά κάποιο τρόπο και ένα ρόλο «πολιτικό», υπερβαίνοντας τα όρια της δικαιοδοσίας του. Το αναγνωρίζουν άλλωστε και σημαντικοί παράγοντες του Ανώτατου Δικαστηρίου, όπως π.χ. ο έως πρόσφατα πρόεδρος του κ. Ράντος, ο οποίος, μαζί με άλλους δικαστές, στην υπ. αριθμόν 26/2014 απόφαση για τα έργα Αχελώου διαφοροποιήθηκε από την πλειοψηφία των δικαστών ισχυριζόμενος ότι « ... το συνολικό έργο (σ.σ. Αχελώου) κρίθηκε ρητά ως κατ’ αρχήν συμβατό με την αρχή (σ.σ. της βιώσιμης ανάπτυξης) αυτή είτε η επί μέρους εξέταση των τιθέμενων ζητημάτων, ιδίως με την απάντηση επί των προδικαστικών ερωτημάτων (σ.σ. στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο), καθόλου δεν οδήγησε σε κρίσεις περί ριζικών παραβάσεων των αντίστοιχων αρχών ή κανόνων δικαίου, αλλά, αντιθέτως, σε κρίσεις περί κατ’ αρχήν δυνατότητος εκτελέσεως του έργου. Συνεπώς, δεν δικαιολογείται, και, μάλιστα, μετά την υποβολή του προδικαστικού ερωτήματος και τις επ’ αυτού απαντήσεις, η ακύρωση για τον λόγο αυτό, η οποία εξάλλου, καθιστά εκ των υστέρων αλυσιτελή την υποβολή του ερωτήματος» και παρακάτω « ... η ευθεία αξιολόγηση από μέρους του δικαστή των επιπτώσεων ορισμένου έργου και η κρίση αν η πραγματοποίησή του αντίκειται στην εν λόγω αρχή εξέρχεται των ορίων του ακυρωτικού ελέγχου...»

Κλείνοντας, θα συμφωνήσουμε απόλυτα με τον ρόλο που ο «Όμηρος» αποδίδει στον πρώην Υπουργό Σ. Φάμελλο και στην γνωστή προσπάθειά του, με διοικητική παρέμβαση πέραν των ορίων της δημοκρατίας και της επιστημονικής δεοντολογίας, να «αποκλείσει» τον συνυπολογισμό υδάτων από τον Αχελώο για κάλυψη των υδατικών ελλειμμάτων στη Θεσσαλία. Αυτό όμως δεν πρέπει να αποτελέσει άλλοθι στους σημερινούς κυβερνήτες και στον κ. Μητσοτάκη, οι οποίοι οφείλουν να αποκαταστήσουν αυτήν την «απαγόρευση»  αίροντας άμεσα την υπουργική απόφαση Σ. Φάμελλου και διεκπεραιώνοντας όλες τις εκκρεμότητες που παρέλαβαν , ώστε τα έργα να προχωρήσουν και να ολοκληρωθούν το ταχύτερο.

{1} ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ :

- ΑΤΙΤΛΟ. Ι. (30 Ιουνίου 2020) :

https://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/item/264328-%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%84%CE%BB%CE%BF-%CE%B9.html

- ΑΤΙΤΛΟ. ΙΙ. (7 Ιουλίου 2020) :

https://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/item/264853-%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%84%CE%BB%CE%BF-%CE%B9%CE%B9.html

- ΑΤΙΤΛΟ. ΙΙI. (14 Ιουλίου 2020) :

https://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/item/265424-%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%84%CE%BB%CE%BF-ii%CE%B9.html

 

Πηγή: 
https://www.ypethe.gr