Σχέδιο αντιμετώπισης φαινομένων λειψυδρίας και ξηρασίας στη Θεσσαλία

Σε σωστή κατεύθυνση κινείται η επιλογή της Περιφέρειας Θεσσαλίας (δες εδώ {1} το σχετικό δημοσίευμα) να εντάξει στο ΕΣΠΑ την εκπόνηση σχεδίου για την αντιμετώπιση ξηρασίας και λειψυδρίας στη Θεσσαλία.

Κάτι τέτοιο αποτελεί στοιχειώδη υποχρέωση για τους αρμόδιους πολιτικούς και τους διαχειριστές των υδατικών θεμάτων σε κάθε περιοχή της χώρας, ιδιαίτερα τώρα που οι κλιματικές μεταβολές εμφανίζονται όλο και πιο συχνά, καθιστώντας βέβαιη την πρόκληση φαινομένων λειψυδρίας και ξηρασίας, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται, όπως επιβεβαιώνεται και με πρόσφατο δημοσίευμα (δες εδώ {2}) που αναφέρει ότι «η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις περιοχές που δέχθηκαν λιγότερο από το 50% του κανονικού για την περίοδο ύψος υετού τον μήνα Οκτώβριο» .

Η πρωτοβουλία αυτή, όπως ανακοίνωσε ο Περιφερειάρχης κ. Κώστας Αγοραστός, αποτελεί ενέργεια εναρμόνισης με την γνωστή οδηγία 60/2000 για τα ύδατα και βασίζεται στο εγκεκριμένο Σχέδιο  Διαχείρισης Υδάτων (ΣΔΥ) στο ΥΔ Θεσσαλίας.

Με την ευκαιρία αυτής της θετικής εξέλιξης ας μας επιτραπούν λίγα σχόλια για το θέμα.

Η ένταση με την οποία θα εμφανισθούν τα φαινόμενα λειψυδρίας σε μια περιοχή και οι επιπτώσεις τους δεν έχουν να κάνουν μόνο και αποκλειστικά με την μειωμένη ποσότητα υδάτων (σε μια κακή χρονιά) αλλά και με τα όρια στα οποία επεκτάθηκαν οι χρήσεις νερού, χωρίς ανάλογο σχεδιασμό, προγραμματισμό και υλοποίηση έργων «προσφοράς νερού» που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στη «ζήτηση» που διαμορφώθηκε.

Είναι παγκοίνως γνωστό πως όταν αναπτύχθηκαν οι ταχείς ρυθμοί επέκτασης των αρδευομένων καλλιεργειών στο θεσσαλικό κάμπο (δεκαετίες 70,80,90), ταμίευση νερού υπήρχε μόνο σε ένα αξιόλογου όγκου  ταμιευτήρα, αυτόν του Ν. Πλαστήρα, ο οποίος σημειωτέον ανήκει στη γειτονική λεκάνη απορροής (ΛΑΠ) του Αχελώου. Με άλλα λόγια η ΛΑΠ Πηνειού δεν διέθετε ουσιαστικά κανέναν σημαντικό ταμιευτήρα παρά μόνο τα νερά των ποταμών της και αυτά των υπόγειων υδροφορέων, για τους οποίους οι επιστημονικοί και διοικητικοί περιορισμοί πολύ σύντομα καταπατήθηκαν με την «ευλογία» της δημόσιας διοίκησης (σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο).

Σήμερα αρδεύονται στο θεσσαλικό κάμπο περίπου 2 -2,5 εκατ. στρέμματα γης και προφανώς το ετήσιο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης υδάτων στο ΥΔ Θεσσαλίας είναι έντονα ελλειμματικό.

Τα «ευχολόγια» για επιστημονικό σχεδιασμό αξιοποίησης των υδάτων της ΛΑΠ Πηνειού ΧΩΡΙΣ ενίσχυση από ύδατα του Αχελώου, με δεδομένη την σημερινή πραγματικότητα, ακούγονται πλέον ως «ανέκδοτο». Και ο αυταρχισμός της σημερινής ηγεσίας του ΥΠΕΚΑ, όπου με ειδική εντολή απαγόρευσαν στους μελετητές των ΣΔΥ να λάβουν υπόψη τους στο ισοζύγιο και τα νερά του Αχελώου, αποτελεί κορυφαίο δείγμα αντιδεοντολογικής εμμονικής συμπεριφοράς, τελείως ακατάλληλης για ψύχραιμες πολιτικές αποφάσεις.

Συνοψίζοντας, όλα τα επόμενα χρόνια (πιθανώς για κάποιες δεκαετίες) έως την δημιουργία των αναγκαίων νέων έργων ταμίευσης νερού, που το εγκεκριμένο ΣΔΥ προβλέπει (Ενιπέας, Πύλη, Μουζάκι, Νεοχώρι, Ελασσόνα, κ.α), τα ελλείμματα θα πολλαπλασιάζονται, η περιβαλλοντική καταστροφή θα εντείνεται και ουσιαστικά η Θεσσαλία θα παραμένει από υδατικής άποψης «πτωχευμένη». Μόνο με εξασφάλιση νερού από επιφανειακές ταμιεύσεις θα μπορέσει η πολιτεία να υποκαταστήσει τις καταστροφικές αντλήσεις υπόγειων νερών από τις χιλιάδες γεωτρήσεις που δημιουργούν τα ελλείμματα αυτά και που συνεχώς αυξάνονται, με δεδομένο ότι κάθε χρόνο αντλούνται ποσότητες της τάξεως των 800 εκατ. μ3 νερού ! Και επειδή κάτι τέτοιο θα αργήσει, ορθώς ο Περιφερειάρχης αναφέρεται στα ύδατα του Αχελώου. Από την πλευρά μας θα επαναλάβουμε ότι το κορυφαίο έργο για την αντιμετώπιση κινδύνων λειψυδρίας για αρκετές δεκαετίες, και για πάντα, θα αποτελεί ο ημιτελής ταμιευτήρας πολλαπλού σκοπού στη Συκιά, όπου εκτός από την παραγόμενη ΥΗ ενέργεια, θα προσφέρει τις δυνατοτήτες - μέσω της σήραγγας μεταφοράς - φυσικού ή/και στοχευμένου (με κατάλληλα έργα) επανεμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων, ενίσχυσης των προβληματικών επιφανειακών υδάτων (Πηνειός, παραπόταμοι, λίμνη Κάρλα, κ.α.) και φυσικά την διάθεση ποσοτήτων νερού κατά την περίοδο εμφάνισης κρίσεων (ξηρασίας, κ.α).

Όσο αφορά στη γεωργία, θα το πούμε για μια ακόμη φορά, αυτή ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΩΣΗ που εξετάζουμε.

Στο μέλλον, με βάση την σταδιακή αύξηση της «προσφοράς» υδάτων (με υλοποίηση νέων έργων ταμίευσης), την σταδιακή επέκταση σύγχρονων αρδευτικών δικτύων, την επίτευξη των στόχων (δες ΣΔΥ) σε σχέση με τις μειωμένες κατά 25% καταναλώσεις (κυρίως στις αρδεύσεις) και φυσικά τις ανάγκες παραγωγής αγροτικών προϊόντων που θα διαμορφώνεται κατά τις επόμενες δεκαετίες (αγορές, διατροφικές ανάγκες, κ.λ.π.), θα καθορίζεται κάθε φορά η «ζήτηση» υδάτων για τον θεσσαλικό κάμπο.

Εάν τα έργα εκείνης της εποχής επαρκούν για να καλύψουν την ζήτηση έχει καλώς. Εάν όμως δεν μπορούν, τότε οι διαχειριστές εκείνης της περιόδου (αγρότες, αυτοδιοίκηση, κεντρική διοίκηση, κ.λ.π.) θα κρίνουν εάν η μεταφορά υδάτων από τον Αχελώο είναι ή όχι επιβεβλημένη.

Συμπερασματικά, τα ημιτελή έργα επί του Άνω Αχελώου δεν επιτρέπεται να αποτελούν το «φετίχ» κάποιων που ακόμα λειτουργούν με τα συνθήματα της δεκαετίας του ΄70, δηλαδή «υπέρ – κατά του Αχελώου» !

Τα έργα Συκιάς και σήραγγας πλέον υφίστανται, πρέπει να τελειώσουν και να αποσβεσθούν οι δαπάνες κατασκευής τους, αποτελώντας πάντοτε το αποκούμπι της Θεσσαλίας, σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών.

{1} ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ : Στο μικροσκόπιο λειψυδρία και ξηρασία στη Θεσσαλία - ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ :

https://www.eleftheria.gr/m/%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BB%C...

{2} tanea.gr : Ο ξηρότερος Οκτώβριος στην Ελλάδα τα τελευταία 10 χρόνια :

https://www.tanea.gr/2018/11/07/greece/o-ksiroteros-oktovrios-stin-ellad...

Φωτογραφίες: 
Λειψυδρία - Πηνειός "ποταμός"
Πηγή: 
https://www.ypethe.gr