Ορισμένες παρατηρήσεις για τις ΑΠΕ (με την ευκαιρία της συζήτησης για τα αιολικά πάρκα στα όρη των Αγράφων)

To τελευταίο χρονικό διάστημα απασχόλησε επανειλημμένα τα ΜΜΕ η υπόθεση εγκατάστασης αιολικών πάρκων στην περιοχή των Αγράφων.  Αρκετοί φορείς συζήτησαν το θέμα στα συλλογικά τους όργανα και υπήρξε πλήθος ανακοινώσεων και παρεμβάσεων με απόψεις συχνά αντικρουόμενες.

Εφόσον στο θέμα υπεισέρχονται παράμετροι, όπως π.χ. οι αναμενόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις  από τις εγκαταστάσεις για τις οποίες δεν έχουμε την ανάλογη πληροφόρηση και γνώση, θα αποφύγουμε να πάρουμε θέση,  θετική ή αρνητική.  Όμως, επειδή κατά την άποψή  μας  η υπόθεση των Αγράφων αποτελεί μια τυπική περίπτωση για το πώς μια τοπική (και όχι μόνο) κοινωνία αντιμετωπίζει την εγκατάσταση ενεργειακών μονάδων στην περιοχή της, ας μας επιτραπούν κάποιες γενικότερες επισημάνσεις.

  1. Η ενέργεια που παράγεται στα αιολικά πάρκα προέρχεται από ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΗ ΠΗΓΗ, ανήκει δηλαδή στην κατηγορία των ΑΠΕ.  Τα τελευταία χρόνια σε όλη τη χώρα σύσσωμοι οι πολιτικοί και τοπικοί εκπρόσωποι μας (Βουλή, Περιφέρειες, Τοπικές Αυτοδιοικήσεις, επιμελητήρια, οικολογικές οργανώσεις κλπ) υπερασπίζονται με πάθος την σημασία των ΑΠΕ, συναινούν και υπερθεματίζουν στους στόχους της ΕΕ και της πολιτείας για ανάπτυξη των ΑΠΕ και φυσικά με μεγάλη ευκολία (και χωρίς να εμβαθύνουν παραπέρα) εξορκίζουν τις «μη φιλικές» προς το περιβάλλον μορφές ενέργειας (π.χ. λιγνίτης – δες περίπτωση Ποταμιάς Ελασσόνας πριν λίγα χρόνια). Όταν όμως έρχεται η ώρα να υλοποιηθούν οι ενεργειακές μονάδες ΑΠΕ, όπως π.χ. τα αιολικά πάρκα στα Άγραφα, εκεί η γενική αποδοχή και οι περιβαλλοντικές ευαισθησίες που εύκολα είχαν οδηγήσει στην αποδοχή των ΑΠΕ, σταδιακά εξαφανίζονται και δίνουν τη θέση τους σε μικροσυμφεροντολογικούς υπολογισμούς και κάποιες τοπικιστικές απολυτότητες. Οι γενικές οικολογικές ευαισθησίες μετατρέπονται σε «αλακαρτ» ευαισθησία για το «δικό μας» περιβάλλον, αγνοώντας το ευρύτερο συμφέρον για τη χώρα, την οικονομία και την κοινωνία. Και για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, έστω και εάν κινδυνεύουμε να γίνουμε δυσάρεστοι, οι θέσεις αυτές γίνονται συχνά κυνικές, όπου στον πυρήνα τους κυριαρχεί το «μακριά από τα συμφέροντα μας και από τον τόπο μας και από κει και πέρα γαία πυρί μειχθήτω».
  2. Στο όλο ζήτημα που ανέκυψε θα επισημάνουμε και ένα θέμα αρχών  και δικαιοσύνης, όπως εμείς το βλέπουμε, αρχές που ως γνωστό συνάδουν απόλυτα και με τις καλώς εννοούμενες  (και όχι επιλεκτικές) οικολογικές ευαισθησίες. Υπάρχουν περιοχές στην Ελλάδα που μεταπολεμικά εξασφάλισαν σχεδόν αποκλειστικά την παραγωγή ενέργειας της χώρας. Περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία και η Μεγαλόπολη με τα λιγνιτικά εργοστάσια στήριξαν την ανάπτυξη και την οικονομία της Ελλάδας, με βαρύ δυστυχώς τίμημα (υγεία, περιβάλλον). Ανάλογη ήταν η συνεισφορά σημαντικών υδροηλεκτρικών έργων στα ποτάμια του Αλιάκμονα, του Αχελώου κ.ο.κ. Στη Θεσσαλία, πλην της περιπτώσεως λιγνίτη στη περιοχή Ελασσόνας η οποία ως γνωστόν απορρίφθηκε και που υπό τις παρούσες συνθήκες ουσιαστικά δεν μπορεί να υπολογίζεται, υπάρχουν πηγές παραγωγής ενέργειας από όλες τις ΑΠΕ (νερό, άνεμος, γεωθερμία, ήλιος) και φυσικά βιομάζα, κυρίως λόγω της γεωργικο-κτηνοτροφικής ανάπτυξης. Συνεπώς εάν θέλουμε, όπως εμείς θεωρούμε δίκαιο, να έχουμε στην νέα εποχή συνεισφορά στον ενεργειακό μας μείγμα, οφείλουμε να συνδράμουμε στην προσπάθεια της πολιτείας για επέκταση των ΑΠΕ και όχι να δημιουργούμε προσκόμματα, πλην φυσικά περιπτώσεων μη τήρησης των νόμιμων διαδικασιών ή εξαιρετικών περιβαλλοντικών συνθηκών.
  3. Από την επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε επί των αιολικών πάρκων παρατηρούμε ότι, ειδικά για τα Άγραφα, έχει ήδη  θεσμοθετηθεί χωροταξικό σχέδιο που επιτρέπει την εγκατάσταση τέτοιων ενεργειακών μονάδων.  Από όσα μάλιστα γνωρίζουμε, ο προτεινόμενος κάθε φορά χωροταξικός σχεδιασμός τίθεται έγκαιρα υπόψη των τοπικών φορέων, ζητείται η γνωμοδότησή τους και μόνο τότε προχωρούν οι εγκρίσεις.  Υποθέτουμε λοιπόν ότι και εδώ έγινε κάτι αντίστοιχο.  Άραγε εκείνοι οι φορείς της Καρδίτσας που όπως φαίνεται δεν αντέδρασαν στον συγκεκριμένο σχεδιασμό και ειδικά εκείνοι που τώρα ζητούν τον αποχαρακτηρισμό των Αγράφων για την εγκατάσταση μονάδων ΑΠΕ, πως λογοδοτούν στην τοπική κοινωνία, την οποία εκ των υστέρων ξεσηκώνουν και την καλούνε να αντιδράσει και μάλιστα με προσφυγές στο ΣτΕ όπου είναι βέβαιο ότι η επιχειρηματολογία τους τώρα δύσκολα θα εισακουστεί, εφόσον οι εγκρίσεις των αιολικών πάρκων (εάν δεν μας ξεφεύγει κάτι άλλο) δόθηκαν με βάση τις νόμιμες διαδικασίες, στα πλαίσια του εγκεκριμένου χωροταξικού σχεδιασμού και ήδη έχουν γίνει και κάποιες σχετικές δημοπρατήσεις ;
  4. Ως γνωστόν οι ΑΠΕ έχουν, πέραν των άλλων, το βασικό χαρακτηριστικό ότι είναι εγχώριοι ενεργειακοί πόροι και συμβάλουν στην ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας.  Ας σημειωθεί ότι η χώρα μας είναι έντονα εξαρτημένη ενεργειακά με τον δείκτη εξάρτησης να φθάνει περίπου στο 75%, την ίδια ώρα που ο μέσος όρος των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινείται σε 20 ποσοστιαίες μονάδες λιγότερο.  Επίσης το (εισαγόμενο) φυσικό αέριο κυριαρχεί πλέον στην παραγωγή ενέργειας με τάση να υποκαταστήσει σταδιακά τον (εγχώριο λιγνίτη), ο οποίος μειώνεται δραστικά.  Παράλληλα υπό τις συνθήκες αυτές οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας κατά την τελευταία δεκαετία έχουν εκτοξευθεί σε ποσοστά πάνω από 60%, κάτι που σε ένα βαθμό καθορίζεται και από το ιδιοκτησιακό καθεστώς στον τομέα της ενέργειας. Μήπως λοιπόν τις παραμέτρους της εξάρτησης και του κόστους οι οποίες δυστυχώς επηρεάζουν όλο και περισσότερο την οικονομία και τελικά την τσέπη μας θα έπρεπε σε συζητήσεις σαν κι αυτή των Αγράφων να τις λάβουμε πιο σοβαρά υπόψη μας ; Είναι λοιπόν προφανές ότι στη περίπτωση των αιολικών πάρκων στα Άγραφα ο προβληματισμός οφείλει να είναι ευρύτερος και όχι στενά τοπικο-συμφεροντολογικός. Χωρίς να είμαστε βέβαιοι εάν αυτό είναι εφικτό, θα ευχόμασταν, αντί για άγονες αντιπαραθέσεις και δικαστικές διαμάχες, να είχε αναζητηθεί ένας δρόμος συνεννόησης στη βάση της ενίσχυσης του τουριστικού ρεύματος και παράλληλα της στήριξης των τοπικών επιχειρήσεων, οι οποίες όπως λέγεται, ίσως θίγονται από τα αιολικά πάρκα. Σκόπιμη επίσης είναι και η αναμόρφωση των μελετών, έστω στο παραπέντε, ώστε να εξασφαλιστεί με βεβαιότητα η ελάχιστη δυνατή επιβάρυνση στο ορεινό οικοσύστημα (από τους δρόμους, τα δίκτυα μεταφοράς , τον περιορισμό της οπτικής επιβάρυνσης κ.ο.κ.). Σε κάθε περίπτωση, επειδή η χώρα μας βαδίζει πλέον στη φάση υλοποίησης έργων ΑΠΕ, οφείλουμε να αναπτύξουμε μια κουλτούρα συνεννόησης, να μην τραυματίσουμε την εμπιστοσύνη του κόσμου στις διάφορες μορφές των ΑΠΕ, να διδαχθούμε από την εμπειρία άλλων περιοχών και άλλων χωρών και τελικά να διασφαλίσουμε τα όποια οφέλη από την υπό διαμόρφωση νέα ενεργειακή πραγματικότητα. ​

Και κάτι τελευταίο. Σε σχετικό ψήφισμα που εξέδωσε το Δ.Σ. του Επιμελητηρίου (ΕΒΕ) Καρδίτσας (δες εδώ {1} το σχετικό ψήφισμα), εκτός από την άρση αδειοδοτήσεων των αιολικών πάρκων, τα οποία βρέθηκαν στο στόχαστρό τους, συμπεριλαμβάνουν και τα υδροηλεκτρικά έργα, τα οποία υποτίθεται ότι (και αυτά μαζί με τα αιολικά) καταδικάζουν την περιοχή «σε οικονομικό και κοινωνικό μαρασμό» (!!). Η ειρωνεία είναι ότι η ανιστόρητη και αβάσιμη αυτή άποψη κατατίθεται σε μια ανακοίνωση όπου ως βασική επιχειρηματολογία χρησιμοποιείται η ύπαρξη και η λειτουργία πολλών επιχειρήσεων τουρισμού στη λίμνη του υδροηλεκτρικού Σταθμού Πλαστήρα (!), ενός έργου που με τέτοιες μυωπικές απόψεις σαν αυτές του ΕΒΕ Καρδίτσας, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει στις σημερινές συνθήκες και να προσφέρει την ανάπτυξη που γνώρισε η περιοχή εδώ και 60 χρόνια. Ας το σκεφθούνε και αυτό οι πολέμιοι των ΥΗ έργων.

{1} karditsalive.net : Την αντίθεση του στα αιολικά πάρκα στα Άγραφα εκφράζει μέσω ψηφίσματος το ΕΒΕ Καρδίτσας :

https://www.karditsalive.net/karditsa/%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CF...

 

 

Φωτογραφίες: 
Πηγή: 
https://www.ypethe.gr
https://www.karditsalive.net