Επίδειξη λειτουργίας της μηχανής για κατεργασία του εδάφους σε λωρίδες (Μέρος 2ο) – (Φάνης Γέμτος)*

Συνεχίζοντας από το προηγούμενο.

Το κάθε τμήμα της μηχανής έχει τις δικές του ρυθμίσεις. Ο κατακόρυφος δίσκος με τους τροχούς μπορούν να ρυθμιστούν για να ελέγχεται το βάθος που πηγαίνει ο δίσκος, ενώ η κατακόρυφη πίεση ρυθμίζεται από τη πίεση δύο ελατηρίων. Οι δίσκοι απομάκρυνσης των φυτικών υπολειμμάτων ρυθμίζονται και για τη γωνία που έχουν μεταξύ τους και για την κατακόρυφη πίεση ώστε να εξασφαλίζουν το καθάρισμα τη λωρίδας που θα κατεργαστεί. Η θέση του υνιού σχετικά με τους δίσκους μπορεί να ρυθμιστεί για να οριστεί το βάθος κατεργασίας του εδάφους. Η κατακόρυφη πίεση ρυθμίζεται από έναν κύλινδρο με υγρό άζωτο. Ο πίσω τροχός δημιουργείται με σταθερά ελάσματα που θρυμματίζουν τους βώλους για να είναι έτοιμο το χωράφι για σπορά. Και σε αυτόν ρυθμίζεται η κατακόρυφη πίεση για το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Εδώ υπάρχουν και άλλοι σχεδιασμοί που αντί για σταθερά ελάσματα έχουν αλυσίδες για τον θρυμματισμό των βώλων. Η μηχανή είναι σχετικά απλή αλλά οι ρυθμίσεις για τις συνθήκες του κάθε χωραφιού είναι αρκετά πολύπλοκες και χρειάζονται αρκετές δοκιμές και εμπειρία του παραγωγού που θα τις κάνει.

Στην επίδειξη που έγινε η μηχανή αναρτήθηκε σε ένα τρακτέρ με σύστημα καθοδήγησης (navigator, GPS). Αυτό είναι κρίσιμο για να γίνουν οι λωρίδες με ακρίβεια ώστε να μπορέσουμε να επανέλθουμε για καλύτερο θρυμματισμό τους εδάφους για προετοιμασία της σποροκλίνης (αν χρειαστεί και δεύτερο πέρασμα), αλλά και κίνηση της σπαρτικής με ακρίβεια. Οι δοκιμές ξεκίνησαν το μεσημέρι με αρκετή ζέστη. Έγιναν διάφορες δοκιμές για να δούμε τα αποτελέσματα. Αρχικά η μηχανή λειτούργησε σε χωράφι με κουκιά. Ο τεμαχισμός της βιομάζας ήταν ικανοποιητικός, η κατεργασμένη λωρίδα ήταν χωρίς φυτικά υπολείμματα. Η υγρασία του εδάφους όμως δεν επέτρεπε τον ψιλοχωματισμό. Οι βώλοι του εδάφους παρέμεναν αρκετά μεγάλοι και η εικόνα έδειχνε ότι δεν μπορούσε να λειτουργήσει ικανοποιητικά μια σπαρτική. Ήταν σαφές ότι έπρεπε να περιμένουμε λίγο ακόμα πριν μπούμε να ετοιμάσουμε το χωράφι. Εναλλακτικά θα μπορούσαμε να κάνουμε ένα δεύτερο πέρασμα που θα δημιουργούσε ένα καλύτερο ψιλοχωματισμό. Αυτό το δοκιμάσαμε λίγο αργότερα και φαίνεται να βελτίωσε σημαντικά τη σποροκλίνη. Αλλά μια επέμβαση λίγο αργότερα θεωρώ ότι θα έδινε ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Στη δεύτερη εικόνα φαίνεται μια λωρίδα καθαρισμένη που δείχνει το βάθος κατεργασίας, αλλά και το έδαφος που είναι ξηρότερο βαθύτερα από την επιφάνεια. Το βάθος κατεργασίας του εδάφους είναι ένα στοιχείο που θέλει διερεύνηση και δοκιμές για να αποφασίσουμε το άριστο. Κατά τους Γάλλους τεχνικούς το βάθος κατεργασίας πρέπει να καθορίζεται από το βάθος σποράς αλλά και το βάθος τοποθέτησης του λιπάσματος. Η μηχανή διαθέτει σύστημα εφαρμογής του λιπάσματος στη λωρίδα που κατεργαζόμαστε. Το επιθυμητό είναι να τοποθετείται λίγο βαθύτερα από το βάθος του σπόρου ώστε να μην αλληλοεπιδρά άμεσα με τον σπόρο και να επηρεάζει τη βλαστική του ικανότητα. Με την έκπτυξη της ρίζας μετά τη βλάστηση του σπόρου, η τελευταία θα συναντήσει το λίπασμα για να το απορροφήσει ώστε να αναπτυχθεί το φυτό. Εάν έχουμε ένα βάθος σποράς στα 4 εκ και το λίπασμα τοποθετηθεί στα 6 εκ. τότε ένα βάθος κατεργασίας στα 10 εκ. θεωρείται λογικό τουλάχιστον για καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι.

Ένα ερώτημα που έρχεται στο μυαλό μου τι θα είναι καλύτερο για το βαμβάκι. Όπως γνωρίζουμε το βαμβάκι έχει πασσαλώδη ρίζα. Με το φύτρωμα, το φυτό αναπτύσσει πρώτα σε ένα βάθος (20-25 εκ.)τη ρίζα και μετά αναπτύσσει το υπέργειο τμήματα του. Τι μπορεί να συμβεί εάν κάτω από τα 10 εκ. έχουμε ένα συμπαγές έδαφος που θα καθυστερήσει την ανάπτυξη της ρίζας και μαζί της το υπέργειο τμήματα; Επομένως ίσως για το βαμβάκι να χρειαστούμε να αυξήσουμε το βάθος λειτουργίας του υνιού στα 20 ή 25 εκ. Πώς αυτό θα επηρεάσει τη προετοιμασία της σποροκλίνης ; Η εμπειρία μου από το αγρόκτημα του ΠΘ στο Βελεστίνο με ένα ιλυώδες έδαφος που γινόταν συμπαγές όταν ξεραίνονταν την άνοιξη επηρέαζε την ανάπτυξη του βαμβακιού. Επομένως θα χρειαστούμε δοκιμές για να πετύχουμε την άριστη λειτουργία της μηχανής και του συστήματος κατεργασίας σε λωρίδες, κάτι που θα γίνει στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος.

Όπως ανέφερα η φυτοκάλυψη καθυστερεί τη ξήρανση του εδάφους μετά από βροχή, καθώς ο ήλιος δεν το φτάνει για να εξατμίσει το νερό. Ακολούθησε δοκιμή σε χωράφι χωρίς καλλιέργεια φυτοκάλυψης που είχε φυτρωμένα ζιζάνια και τα στελέχη του βαμβακιού (φωτογραφία). Εδώ η υγρασία του επιφανειακού στρώματος του εδάφους ήταν μικρότερη καθώς το νερό τη βροχής των προηγούμενων ημερών εξατμίστηκε ευκολότερα.

Η εικόνα δείχνει να επιτυγχάνεται ένας καλύτερος ψιλοτεμαχισμός του εδάφους που φαίνεται να επιτρέπει τη σπορά χωρίς άλλη κατεργασία.

Δοκιμάσαμε επίσης ένα δεύτερο πέρασμα που έδειξε ότι βελτιώνει τη σποροκλίνη. Κάναμε και ένα πέρασμα χωρίς να λειτουργεί ο πίσω τροχός που θρυμματίζει το έδαφος και διαπιστώσαμε τη σημαντική δουλειά που κάνει. Μια άλλη δοκιμή ήταν να μη λειτουργήσουμε τον καταστροφέα που τον αφήσαμε να σέρνεται και να πλαγιάζει τα κουκιά που τα άφηνε στην επιφάνεια του εδάφους δημιουργώντας ένα στρώμα φυτομάζας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με ειδικό κύλινδρο και να δημιουργήσει ένα στρώμα που θα αποτρέπει το φύτρωμα των ζιζανίων. Μια ιδέα που αξιοποιείται σε πολλές χώρες.

Θα ήθελα να κλείσω τα δύο σημειώματα με την ιδιαίτερα καλή εικόνα που αποκόμισα από τους αγρότες που συμμετείχαν στην επίδειξη. Αγρότες παρατηρητικοί και έμπειροι με απόψεις και ενδιαφέρον για καινοτομίες που μπορούν να τους βοηθήσουν να μειώσουν το κόστος παραγωγής, αλλά και να βελτιώσουν τα εδάφη τους. Οι συζητήσεις και οι παρατηρήσεις τους ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Τόσο που ο πρόεδρος του ΤΟΕΒ να προτείνει την οργάνωση παρόμοιων εκδηλώσεων κάθε 2-3 μήνες για να γίνονται γόνιμες συζητήσεις που θα βοηθήσουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη μιας παραγωγικής γεωργίας.

Καλά θα είναι να εμφανίζονται και εκπρόσωποι του ΥΠΑΑΤ, των ΔΑΟΚ, αλλά και οι συντάκτες των Ελληνικών Σχεδίων εφαρμογής της ΚΑΠ για να προτείνουν λίγα οικολογικά σχήματα, απλά στην εφαρμογή και στη διαπίστωση/ έλεγχο ώστε να βοηθηθούν οι αγρότες να εφαρμόσουν προγράμματα με πραγματικό και όχι εικονικό όφελος.

Καταλήγοντας, θεωρώ ότι η εισαγωγή της μηχανής από τον ΤΟΕΒ Ταυρωπού και η μελέτη του με το πρόγραμμα SPONGE θα μας δώσουν σημαντικά στοιχεία για εφαρμογή μεθόδων κατεργασίας του εδάφους και κυρίως χρήση καλλιεργειών φυτοκάλυψης που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας του εδάφους και στη μείωση του κόστους παραγωγής τόσο για την κατεργασία του εδάφους όσο και για τη μείωση των αζωτούχων λιπασμάτων.

*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ.

ΠΗΓΗ : ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας