Επίδειξη λειτουργίας της μηχανής για κατεργασία του εδάφους σε λωρίδες (Μέρος 1ο) – (Φάνης Γέμτος)*
Πριν λίγες εβδομάδες σας περιέγραψα τη μηχανή για κατεργασία σε λωρίδες που προμηθεύτηκε ο ΤΟΕΒ Ταυρωπού μέσω ενός Ευρωπαϊκού προγράμματος με ονομασία SPONGE (σφουγγάρι).
Στις 16-4-25 πραγματοποιήθηκε η επίδειξη της μηχανής σε χωράφι στη περιοχή κοντά στη Μυρίνη στην Καρδίτσα. Η δοκιμή φέτος ήταν μάλλον δύσκολη καθώς ο καιρός με συνεχείς αλλαγές και βροχές έκανε δύσκολη τη δουλειά στο χωράφι. Μάλιστα, την προηγούμενη εβδομάδα που είχε προγραμματιστεί η δοκιμή και είχαν έρθει και οι Γάλλοι τεχνικοί η δοκιμή δεν έγινε λόγω βροχών που έκαναν τα χωράφια πολύ υγρά για να κινηθούν μηχανήματα. Σημειώστε ότι τα χωράφια της περιοχής έχουν αρκετά υψηλό υπεδάφειο ορίζοντα με νερό, που καθυστερεί την αποστράγγιση των χωραφιών και καθυστερεί τις εργασίες την άνοιξη. Επί πλέον τα περισσότερα χωράφια είναι βαριά και δύσκολα στην κατεργασία του εδάφους και προετοιμασία της σποροκλίνης.
Οι δοκιμές έγιναν σε δύο χωράφια με διαφορετικές συνθήκες. Και τα δύο είχαν αργιλώδες έδαφος και η υγρασία του ήταν πάνω από το «ρώγο» του. Ένα έδαφος λέμε ότι είναι στο «ρώγο» του όταν έχει υγρασία που το κάνει εύθρυπτο και το πέρασμα του τρακτέρ και του μηχανήματος δεν προκαλεί συμπίεση του. Στο ένα το χωράφι υπήρχε καλλιέργεια φυτοκάλυψης. Ήταν ένα κτηνοτροφικό κουκί με ύψος πάνω από 70 εκ. που ήταν στο στάδιο της ανθοφορίας του (βλέπε φωτογραφία). Το άλλο ήταν μετά από βαμβάκι ακαλλιέργητο με ζιζάνια και τις βαμβακιές να μην έχουν κοπεί και τεμαχιστεί.
Εδώ βρίσκω την ευκαιρία να μιλήσω για τις καλλιέργειες φυτοκάλυψης και τις ωφέλειες που μπορούν να προσφέρουν στις καλλιέργειες, στο έδαφος και στους ίδιους τους αγρότες. Τα κουκιά σπέρνονται μετά από την προηγούμενη καλλιέργεια (βαμβάκι ή καλαμπόκι) το φθινόπωρο. Κρατούν το έδαφος καλυμμένο με βλάστηση όλο το χειμώνα και με ζωντανή ρίζα κάτι που απέδειξαν έρευνες ότι συμβάλλει στη βελτίωση της βιοποικιλότητας των οργανισμών και στην αύξηση της οργανικής ουσίας του εδάφους.
Η ανάπτυξή τους εμποδίζει την ανάπτυξη ζιζανίων κα το χωράφι μένει καθαρό. Με την ενσωμάτωση της οργανικής ύλης (φυτομάζας) στο έδαφος αυξάνεται η οργανική ουσία ενώ η δέσμευση αζώτου από τα αζωτοβακτήρια στις ρίζες καλύπτει ένα μέρος του αζώτου της επόμενης καλλιέργειας. Επί πλέον το χωράφι απορροφά περισσότερο το νερό της βροχής.
Οι αγρότες που το χρησιμοποιούν τα τελευταία χρόνια παρατήρησαν ότι τα κουκιά απορροφούν με τη διαπνοή τους το νερό από το υπέδαφος και αυτό επιτρέπει τη ταχύτερη στράγγιση του εδάφους την άνοιξη και τους βοηθά να κάνουν νωρίτερα την προετοιμασία των χωραφιών. Μια εβδομάδα πρωιμότητα είναι σημαντικός χρόνος για καλλιέργειες όπως το βαμβάκι και επηρεάζει θετικά την παραγωγή.
Μέχρι τώρα η ενσωμάτωση γίνονταν με όργωμα. Όπως έχω εξηγήσει πολλές φορές το όργωμα έχει το μειονέκτημα ότι αερίζει έντονα το έδαφος με την αναστροφή και το θρυμματισμό του προκαλώντας έντονη δράση των μικροοργανισμών που αποσυνθέτουν την οργανική ουσία κάτι που μπορεί να μειωθεί ουσιαστικά με τη νέα μηχανή. Βέβαια τη φυτοκάλυψη καθυστερεί το στέγνωμα της επιφάνειας του εδάφους κάτι που παρατηρήσαμε την ημέρα της επίδειξης καθώς είχαμε βροχές τις προηγούμενες μέρες.
Η αύξηση της οργανικής ουσίας που επιτυγχάνεται με τη φυτοκάλυψη δημιουργεί ένα έδαφος πιο εύθρυπτο και γόνιμο. Με καλύτερη υγεία. Η οργανική ουσία έχει μεγαλύτερη επιφάνεια επαφής και συγκρατεί στοιχεία που αποδίδει στα φυτά και μειώνει τις απώλειες ευδιάλυτων στο νερό στοιχείων από βαθιά διήθηση. Η δέσμευση αζώτου μειώνει το κόστος της λίπανσης. Η επιτυχημένη χρήση της καλλιέργειας φυτοκάλυψης μας δίνει σημαντικές πληροφορίες που πρέπει να διαδοθούν στους αγρότες. Ιδιαίτερα στα χωράφια με κλίση θα έπρεπε να γίνει υποχρεωτική η χρήση της μαζί με την απαγόρευση του οργώματος και όχι μόνο σε όσα έχουν κλίση πάνω από 15%.
Τι είναι η κατεργασία σε λωρίδες ; Είναι ένας τρόπος να επιτύχουμε να έχουμε ένα έδαφος κατεργασμένο με καλή προετοιμασία της σποροκλίνης και ταυτόχρονα να αφήνουμε ένα έδαφος αδιατάραχτο και καλυμμένο με βλάστηση ή/και φυτικά υπολείμματα όλο τον χειμώνα. Είναι κάτι ανάμεσα σε ακατεργασία και μειωμένη κατεργασία.
Η διατήρηση του αδιατάρακτου και καλυμμένου εδάφους προσφέρει προστασία από τη διάβρωση, καλύτερη διήθηση του νερού (για αυτό και προτείνεται από το πρόγραμμα SPONGE)) και αύξηση της οργανικής ουσίας, βελτίωση της βιοποικιλότητας και της υγείας του. Επί πλέον μειώνει το κόστος προετοιμασίας της σποροκλίνης, ενώ δημιουργεί το υπόστρωμα για επιτυχημένη σπορά. Όλα αυτά είναι σημαντικά πλεονεκτήματα και αξίζει να δοκιμάσουμε τη μέθοδο. Ιδιαίτερα η αύξηση της οργανικής ουσίας και η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για την κατεργασία του εδάφους μπορούν να συμβάλλουν στη δέσμευση άνθρακα από την ατμόσφαιρα και να συμβάλλουν στη μείωση του φαινομένου του θερμοκηπίου και την κλιματική αλλαγή. Ο συνδυασμός με καλλιέργειες φυτοκάλυψης προσφέρει επί πλέον πλεονεκτήματα που πρέπει να δοκιμάσουμε. Στη χώρα μας αλλά και στην ΕΕ γενικότερα είμαστε κολλημένοι με το όργωμα και αδυνατούμε να προωθήσουμε πρακτικές που σε όλο το Κόσμο εφαρμόζονται με επιτυχία.
Ας πάνε τώρα στη δοκιμή της μηχανής. Σας θυμίζω ότι η μηχανή (που φαίνεται στη φωτογραφία) έχει στο πρόσθιο μέρος ένα κατακόρυφο δίσκο για να κόβει τα φυτικά υπολείμματα με δύο τροχούς δεξιά και αριστερά που καθορίζουν το βάθος εργασίας. Οι αγρότες παρατήρησαν ότι ο δίσκος σχίζει το έδαφος και βοηθά στη λειτουργία του υνιού που ακολουθεί και κάνει την αναμόχλευση του εδάφους. Ακολουθούν δύο οδοντωτοί δίσκοι με κλίση για να απομακρύνουν τα φυτικά υπολείμματα από τη λωρίδα που θα καλλιεργηθεί.
Το τρίτο στοιχείο της μηχανής είναι μια μικρογραφία υνιού υπεδαφοκαλλιεργητή που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο δίσκους που ορίζουν το πλάτος της λωρίδας του κατεργάζεται. Τέταρτο στοιχείο ένας τροχός με ελάσματα που προκαλούν τον θρυμματισμό των βώλων του εδάφους που δημιουργούνται από το υνί που προηγείται.
Επί πλέον προστέθηκε στην πρόσθια ανάρτηση του τρακτέρ ένας καταστροφέας για να μπορέσει η μηχανή να διαχειριστεί τη φυτική βλάστηση των χωραφιών. Ο καταστροφέας έκοβε τη βιομάζα και την τεμάχιζε ώστε οι τροχοί απομάκρυνσης της βιομάζας από τη σειρά να την καθαρίζουν και να μην έχουμε υπολείμματα πάνω στη λωρίδα που θα σπείρουμε κάτι που πιθανό να δημιουργούσε προβλήματα στη σπαρτική.
*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ.
ΠΗΓΗ : ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας
