Διημερίδα για το «Υδατικό Πρόβλημα και τις επιπτώσεις του σε συνθήκες Κλιματικής Κρίσης» – (Φάνης Γέμτος)*
Στις 28 και 29 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε η διημερίδα για το Υδατικό Πρόβλημα της Θεσσαλίας που διοργάνωσε το ΤΕΕ Μαγνησίας, υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Η πρωτοβουλία του ΤΕΕ είναι ιδιαίτερα σημαντική για να συζητηθούν τα προβλήματα και να προταθούν λύσεις που πρέπει να διεκδικήσουμε όλοι οι Θεσσαλοί μαζί. Από την αρχή η ιδέα της διοργάνωσης στηρίχθηκε στην κρισιμότητα των προβλημάτων για τη ζωή στη Θεσσαλίας, αλλά και στην άποψη ότι η Θεσσαλία είναι ενιαία ως προς τη διαχείριση των υδάτων και στην ανάπτυξη της γεωργίας και δεν μπορεί να χωριστεί σε περιοχές με διαφορετικά συμφέροντα. Η διημερίδα οργανώθηκε σε τέσσερις ενότητες:
- Τις εισαγωγικές ομιλίες.
- Τη Μαγνησία.
- Σχέδια διαχείρισης Υδάτων.
- Πρωτογενής τομέας.
Η κ. Καπούλα, πρόεδρος του ΤΕΕ Μαγνησίας, αναφέρθηκε στο τεράστιο πρόβλημα της διαχείρισης των υδάτων και στα προβλήματα που δημιούργησαν οι αντικυκλώνες και οι ξηρασίας των τελευταίων πέντε ετών. Αναφέρθηκε στην εμπειρία των πλημμυρικών φαινομένων των τελευταίων ετών που επιβεβαιώνουν την κλιματική αλλαγή, αλλά και των άμεσων προβλημάτων από την ξηρασία και την έλλειψη νερού για τις καλλιέργειες.
Ο περιφερειάρχης κ. Κουρέτας αναφέρθηκε στην αποκάλυψη των προβλημάτων έλλειψης προετοιμασίας για πλημμύρες από τους «Daniel» και «Elias». Αναφέρθηκε, επίσης, στα έργα προστασίας από τις πλημμύρες και την ανάπτυξη της πολιτικής προστασίας που επετεύχθη σε σύντομο χρόνο. Στην έλλειψη μελετών για έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, αλλά και τις προοπτικές εκτέλεσης έργων ορεινής υδρονομίας στα επόμενα χρόνια. Τέλος, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την έλλειψη αποθεμάτων νερού και τους κινδύνους για τις καλλιέργειες φέτος το καλοκαίρι και αναφέρθηκε στις προσπάθειες της Περιφέρειας και του ΟΔΥΘ να συζητήσουν έγκαιρα το θέμα και να προσπαθήσουν να βοηθήσουν τους αγρότες.
Ο κ. Παπαγιαννίδης, γ.γ. του ΥΠΑΑΤ, που ακολούθησε, αναφέρθηκε γενικότερα στη ΚΑΠ της Ε.Ε. και ειδικότερα στις δράσεις του ΥΠΑΑΤ (όπως το ύδωρ 2.0) για τη διαχείριση των υδάτων, αλλά και στις δυνατότητες που δίνουν τα διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα για την εκτέλεση έργων μικρού ή μεγαλύτερου μεγέθους. Αναφέρθηκε στο εμβληματικά έργα υπογείωσης του δικτύου του ΤΕΟΒ Ταυρωπού και της Υπέρειας Ορφανών, που πρέπει να αποτελέσουν υπόδειγμα για όλη τη Θεσσαλία και τη χώρα γενικότερα, αλλά και τη δυνατότητα εκμετάλλευσης και άλλων προγραμμάτων, όπως το ΕΣΠΑ και το Leader για εκτέλεση έργων.
Ο υπογράφων ήταν ο επόμενος ομιλητής και εξέφρασε βασικά της απόψεις της Ε.Δ.Υ.ΘΕ. για το υδατικό πρόβλημα της Θεσσαλίας και τη σύνδεση με τη ζωή στη Θεσσαλία. Αναφέρθηκε στην ανάγκη διατήρησης των αγροτών στις εστίες τους και τη διατήρηση μιας ακμαίας και παραγωγικής Γεωργίας. Προϋπόθεση, η εξασφάλιση των αγροτών από πλημμύρες και ξηρασία για να μπορέσουν να επενδύσουν στην ανάπτυξη μιας παραγωγικής γεωργίας, χωρίς τους κινδύνους που πέρασαν τα τελευταία χρόνια, τόσο από πλημμύρες όσο και από ξηρασία. Κρίσιμο στοιχείο η δημιουργία ταμιευτήρων νερού περιφερειακά της πεδιάδας, που από τη μια πλευρά θα συγκρατούν τα πλημμυρικά νερά και θα είναι αποθήκες νερού που θα εξασφαλίζουν φθηνό και καλής ποιότητας νερό για τις καλλιέργειες, αλλά και αποθέματα για περιόδους ξηρασίας.
Η περάτωση του ταμιευτήρα Συκιάς και η μεταφορά μικρής ποσότητας νερού από τον θεσσαλικό Αχελώο θα συμβάλλει στην αποκατάσταση των υπόγειων υδροφορέων και τη δημιουργία αποθέματος νερού για περιόδους ξηρασίας. Τα απαραίτητα έργα υπάρχουν τόσο στο ΣΔΛΑΠ που είναι νόμος του κράτους όσο και στο ΣΔΚΠ που είναι υπό διαβούλευση. Αυτά τα φράγματα θα εξασφαλίσουν επιπλέον και παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας (ακόμη και αποθήκευση ενέργειας με αντλησιοταμίευση), αλλά και μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για την άντληση νερού. Η εκτέλεση των έργων θα αποτελέσει τη βάση όχι μόνο για διατήρηση της σημερινής παραγωγικής γεωργίας, αλλά και την ανάπτυξη μιας γεωργίας επιπέδου Ισραήλ, που θα απογείωνε τα εισοδήματα της Θεσσαλίας.
Ιδιαίτερα κρίσιμη η λήψη μέτρων προστασίας των εδαφών, κυρίως των επικλινών, από τη διάβρωση, καθώς οι βροχές έχουν γίνει έντονες και η απώλεια εδάφους είναι σημαντική. Στη φωτογραφία φαίνονται τα χωράφια με πέτρες στην επιφάνεια, αποτέλεσμα της απομάκρυνσης του γόνιμου εδάφους.
Τέλος, αναφέρθηκε σε δύο κρίσιμα στοιχεία που θέλω να αναλύσω. Το πρώτο αναφέρεται το κόστος εκτέλεσης των έργων. Εκτιμήσεις δείχνουν ένα κόστος της τάξης των 3,5 δισ. ευρώ όχι μόνο για τα φράγματα, αλλά και για τα συστήματα μεταφοράς και διανομής του νερού (μόνο τα φράγματα έχουν κόστος κοντά στο 1 δισ.). Ακούγεται πραγματικά τεράστιο, καθώς θα πρέπει να διατεθεί τα επόμενα 10 χρόνια. Ας κάνουμε, όμως, έναν λογαριασμό. Στα τέσσερα τελευταία χρόνια οι ζημιές (και οι αποζημιώσεις) από τις πλημμύρες από τον «Ιανό» έφτασαν κατά την κυβέρνηση τα 700 εκατ. ευρώ. και από τους «Daniel» –«Elias» θα ξεπεράσουν τα 3 δισ. Αυτές οι δαπάνες πραγματοποιούνται μέσα σε 4 μόλις χρόνια, ενώ τα έργα θα χρειαστούν τουλάχιστον διπλάσια χρόνια για να γίνουν. Σε αυτά προσθέστε και το κόστος των ανθρώπινων ζωών που είναι ανεκτίμητο. Μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε σύγκριση; Το δεύτερο στοιχείο είναι η ανάγκη για ενιαία αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Πολλοί προσπαθούν να δουν τα προβλήματα με αμιγώς τοπικά κριτήρια. Αποδεικνύεται ότι αυτό είναι απόλυτα λανθασμένο. Τα φράγματα στη δυτική και βόρεια πλευρά θα περιορίσουν τους κινδύνους πλημμύρας στη μισή Θεσσαλία. Τα ίδια φράγματα θα μας δώσουν επάρκεια νερού και κανονική λειτουργία του Πηνειού όλο το έτος.
Τα επιφανειακά νερά από τους ταμιευτήρες θα αντικαταστήσουν τις γεωτρήσεις (της Ανατολικής Θεσσαλίας), περιορίζοντας τους κινδύνους καταστροφής των υδροφορέων, αλλά και το κόστος άντλησης και παραγωγής. Η καλή λειτουργία του ταμιευτήρα Κάρλας εξαρτάται από τη ροή του Πηνειού για μεγάλο μέρος του χρόνου. Μόνο έτσι και σε συνδυασμό με τη δημιουργία διώρυγας πλήρωσης με βαρύτητα θα εξασφαλιστεί η κατ’ έτος πλήρωση του ταμιευτήρα και η εκπλήρωση των στόχων άρδευσης καλλιεργειών στις περιοχές του Δήμου Ρήγα Φεραίου. Αλλά και η ωφέλεια από την ανάπτυξη παραγωγικής γεωργίας διαχέεται σε όλες της περιοχές της Θεσσαλίας και μπορεί να συνδυαστεί με τον τουρισμό που θα τροφοδοτείται με τοπικά προϊόντα.
Είναι προφανές από τα πιο πάνω ότι είναι απαραίτητο όλοι οι Θεσσαλοί ενωμένοι να αγωνιστούμε να πείσουμε το πολιτικό σύστημα της χώρας ότι η μη εκτέλεση των έργων θα έχει άμεσες αρνητικές επιπτώσεις και στους ίδιους. Μόνο έτσι έχουμε ελπίδες να γίνουν τα έργα και να εξασφαλιστεί η ζωή στη Θεσσαλία.
Υ.Γ.: Όποιος θέλει να παρακολουθήσει τις ομιλίες μπορεί να τις βρει στις πιο κάτω διευθύνσεις :
*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ
