Χρήση των drones στη γεωργική πράξη – (Φάνης Γέμτος)*

Τα Drones ή UAV (unmannedaerialVehicles) ή μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (ΜΕΟ) είναι κατασκευές που τα τελευταία χρόνια έχουν μπει στη ζωή μας. Είναι μικρές ή μεγαλύτερες κατασκευές (σε μορφή ελικοπτέρων ή αεροπλάνων) με έλικες που μπορούν να πετούν αυτόνομα προγραμματισμένα ή με καθοδήγηση από ένα επίγειο χειριστήριο. Τροφοδοτούνται με ενέργεια από μπαταρίες που φέρουν και έχουν μια αυτονομία ανάλογα με τη χρήση τους. Χρησιμοποιούνται σε πολλές εφαρμογές από τη διασκέδασή μας που μας επιτρέπει να έχουμε εικόνα από διάφορα τοπία ή δράσεις μέχρι σημαντικές επαγγελματικές εφαρμογές για εποπτεία πχ δασών για φωτιές το καλοκαίρι, στρατιωτικές εφαρμογές για εποπτεία είτε για πραγματικό πόλεμο. Στα πολεμικά μέτωπα της εποχής μας τα ΜΕΟ φαίνεται να παίζουν κρίσιμο ρόλο.
Φυσικά οι εφαρμογές στη γεωργία δεν ήταν δυνατόν να μην αναπτυχθούν. Ξεκίνησαν αρχικά ως μέσα παρατήρησης των εδαφών και των φυτειών μας που έδινε σημαντικά στοιχεία για τη διαχείριση των χωραφιών.

Αρχικά είχαν απλές κάμερες (RGB πράσινο, κόκκινο μπλε) που έδιναν φωτογραφίες των χωραφιών με καλή ανάλυση. Αργότερα προστέθηκαν αισθητήρες που κατέγραφαν και άλλες ακτινοβολίες όπως την υπέρυθρη ή και μεγαλύτερου μήκους κύματος όπως θερμικές κάμερες που κατέγραφαν τη θερμοκρασία των φυτών. Όλες αυτές οι μετρήσεις έδιναν μια σειρά από δείκτες (βλάστησης) που σχετίζονταν με χαρακτηριστικά των φυτών με στοιχεία για τη διαχείριση των καλλιεργειών. Για παράδειγμα ο δείκτης NDVI (δείκτης βλάστησης κανονικοποιημένης διαφοράς) σχετίζεται με το χρώμα (πράσινο) των φυτών που με τη σειρά του σχετίζεται με την επάρκεια αζώτου στο έδαφος και μπορεί να αποτελέσει τη βάση διαφοροποιημένης εφαρμογής αζωτούχου λιπάσματος στις καλλιέργειες.
Η μέτρηση της θερμοκρασίας της καλλιέργειας μπορεί να δώσει ένδειξη για την ανάγκη ή μη εφαρμογής νερού. Εικόνες της φυτείας μπορούν να μας δώσουν στοιχεία για τα φυτά και τα ζιζάνια ακόμα και στοιχεία για την υγεία των φυτών όπως προσβολές από έντομα ή ασθένειες και να μας βοηθήσει για έγκαιρη διάγνωση και επέμβαση.

Μεγαλώνοντας σε μέγεθος άρχισαν να επιτείνονται εφαρμογές όπως η χρήση τους για ψεκασμούς, εφαρμογή λιπασμάτων ή και σπορά καλλιεργειών με διάσπαρτη κατανομή του σπόρου (χειμερινά σιτηρά, ψυχανθή , καλλιέργειες φυτοκάλυψης). Τα MEO έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται στην Ελληνική γεωργία. Στις τελευταίες εκθέσεις γεωργικού εξοπλισμού (AGROTICA, AGROTHESSALY) υπήρχαν στα περίπτερα πολλά μηχανήματα ιδιαίτερα για ψεκασμούς. Φαίνεται ότι η χρήση για ψεκασμούς είναι ιδιαίτερα βολική καθώς κινούνται στον αέρα και δεν χρειάζεται να πατούν στο έδαφος (όπως τα τρακτέρ) που μπορεί να είναι υγρό και να δημιουργούν πρόβλημα συμπίεσης.
Βρήκα σε ένα δημοσίευμα 11 συμβουλές προς του αγρότες για τη καλύτερη και αποδοτικότερη χρήση των ΜΟΕ που σας μεταφέρω:

1. Χρησιμοποιήστε προγραμματισμένες διαδρομές πτήσης. Ορίστε μια διαδρομή πτήσης και αποθηκεύστε την. Αυτό θα σας δώσει τη δυνατότητα να το πετάξετε στην ίδια διαδρομή κάθε φορά. Έτσι θα μπορείτε να επικαλύπτετε τις εικόνες σε κάθε χρόνο που παίρνετε μετρήσεις για να δείτε πώς αλλάζουν τα πράγματα με την πάροδο του χρόνου. Αλλά σε κάθε πτήση, φροντίστε να προγραμματίζετε το σημείο επιστροφής του ΜΕΟ από το σημείο που ξεκινάτε την πτήση κάθε φορά και όχι από κάποιο σταθερό.

2. Το φθηνότερο μέρος του συστήματος είναι το ίδιο το ΜΕΟ. Θα ξοδέψετε πολύ χρόνο και χρήμα για το λογισμικό και υπηρεσίες ανάλυσης των στοιχείων που θα είναι μια συνεχής δαπάνη. Με στοιχεία ΗΠΑ (πριν από τους δασμούς του νέου προέδρου), ένα αξιοπρεπές ΜΕΟ κοστίζει περίπου 1.200 δολάρια και μια υπηρεσία όπως το Drone Deploy κοστίζει περίπου 100 δολάρια το μήνα. Επομένως πρέπει να αξιολογήσετε τα κοστολόγια και την επιστροφή των χρημάτων σας.

3. Η εναέρια απεικόνιση είναι ένας καλός τρόπος για να αποκτήσετε μια συνολική εικόνα των χωραφιών σας. Προσφέρει έναν τρόπο να εντοπίζονται προβλήματα στα χωράφια, ιδανικά νωρίτερα από ό,τι θα αποκαλύπτονταν από επίγειες επιθεωρήσεις. Τα περισσότερα προβλήματα δεν μπορούν να επιλυθούν αμέσως και πιθανότατα πρέπει να αντιμετωπιστούν την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Ορισμένα, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν καθόλου. Αλλά με τη γνώση των προβλημάτων, θα μας προετοιμάσουν για το τι αναμένουμε κατά τη συγκομιδή, Ορισμένα θα σας προειδοποιήσουν για να αντιμετωπίσετε άμεσα έχοντας τα σχετικά οφέλη.

4. Εμπειρικός κανόνας: Εάν μπορείτε να δείτε ένα πρόβλημα από τον αέρα, θα υπάρξει αντίκτυπος στην απόδοση και συνήθως έχει αρνητικό αντίκτυπο – ακόμα κι αν δεν εμφανιστεί αργότερα σε έναν χάρτη απόδοσης.

5. Όταν βλέπετε ένα χαρακτηριστικό σε ευθεία γραμμή σε ένα χωράφι, είναι ένα ανθρωπογενές πρόβλημα ή πρόβλημα εξοπλισμού. Οι καμπύλες γραμμές αντιπροσωπεύουν προβλήματα από τη φύση όπως προβλήματα με το έδαφος, το ανάγλυφο ή τον άνεμο. Τυπικά ανθρωπογενή προβλήματα από τα οποία μπορείτε να δείτε με το ΜΟΕ περιλαμβάνει προβλήματα όπως το βάθος σποράς όταν το λίπασμα τελειώνει, και αλλοιώνει τη κατακόρυφη πίεση και το βάθος σποράς, ή εάν υπάρχουν σημεία με προβλήματα όπως κακή λειτουργία του στραγγιστικού συστήματος ή προβλήματα από το ανάγλυφο του χωραφιού πχ βαθουλώματα που κρατούν νερό.

6. Εξοικειωθείτε με πολυφασματικές κάμερες και τις αντίστοιχες εικόνες. Είναι αυτές που εκτός από τα χρώματα του ορατού φωτός καταγράφουν και μη ορατά μήκη κύματος όπως ανέφερα πιο πάνω. Από αυτά μπορούν να υπολογιστούν δείκτες βλάστησης. Ιδιαίτερα γνωστοί δείκτες βλάστησης είναι ο NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) ή NDRE (Normalized Difference Red Edge Index), που μπορούν να σας δώσουν εκπληκτικές πληροφορίες για το τι συμβαίνει στο χωράφι σας.

7. Η καλύτερη ώρα της ημέρας για να πετάξετε είναι 15-20 λεπτά μετά την ανατολή του ηλίου γιατί τότε έχετε μεγάλες σκιές των φυτών που διακρίνονται εύκολα. Το μεσημέρι, μπορεί να μη διακρίνονται καθόλου τα προβλήματα.
8. Μην πετάτε όταν έχει συννεφιά – δεν μπορείτε να καταλάβετε αν αυτό που εμφανίζεται σε μια εικόνα είναι πρόβλημα εδάφους ή του φωτός. Επίσης, μια καλή στιγμή για να πετάξετε κατά τη διάρκεια του κύκλου ανάπτυξης είναι όταν τα φυτά σκεπάζουν το έδαφος οπότε έχετε εικόνα της φυτείας. Πριν από αυτό και στα αρχικά στάδια βλέπετε κυρίως το έδαφος.

9. Φροντίστε να λάβετε σημεία αναφοράς στο χωράφι. Όταν βλέπετε κάτι ενδιαφέρον, κάντε μεγέθυνση πηγαίνοντας το ΜΟΕ κοντά για να τραβήξετε τη λεπτομέρεια. Μετά γρήγορα επιστρέψετε για μια συνολική λήψη που θα περιλαμβάνει ένα σημείο αναφοράς όπως ένας δρόμος ή ένα κτίριο για προσανατολισμό.

10. Πρέπει να έχετε άδεια για να πετάξετε ένα ΜΟΕ. Χρειάζεστε έκδοση άδειας χειριστή. Είναι παράνομο να πετάς ένα ΜΟΕ πάνω από 120 μέτρα. Τα 100 μέτρα είναι αρκετά για τα περισσότερα χωράφια.

11. Εξοικειωθείτε με το Google Earth. Εάν διαθέτετε Google Earth Pro, μπορείτε να προβάλετε μια τοποθεσία με την πάροδο του χρόνου επιλέγοντας «Ιστορικές εικόνες» στην καρτέλα «Προβολή». Αυτό θα σας επιτρέψει να δείτε παλαιότερες εικόνες του χωραφιού. Διαφορετικά έτη μπορεί να εμφανίζουν τα χωράφια σας σε διαφορετικές εποχές του χρόνου. Ορισμένες εικόνες είναι δημόσιες ώστε να μπορείτε να το κατεβάσετε και να τις αξιοποιήσετε.

Τα πιο πάνω είναι κάποιες γενικές οδηγίες για τη χρήση των ΜΟΕ ιδιαίτερα χρήσιμες για όσους σκέπτονται να τα αξιοποιήσουν. Θα προσπαθήσω να σας δώσω περιγραφή περισσότερο επικεντρωμένων χρήσεων στα επόμενα.

*Φάνης Γέμτος, γεωπόνος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μέλος της Ε.Δ.Υ.ΘΕ.

ΠΗΓΗ : ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας