ΑΦΙΕΡΩΜΑ – Αριστείδης Λαμπρούλης, Κεφάλαιο ΙV. Η συμβολή του Αριστείδη Λαμπρούλη στην δημιουργία της Ένωσης των ΔΕΥΑ (ΕΔΕΥΑ) και οι αγώνες του για τους όρους λειτουργίας και χρηματοδότησης των ΔΕΥΑ

 

Μετά την εκλογή του και την ανάληψη των καθηκόντων του από 1/1/1982 ο ΑΛ, χωρίς να χάσει καθόλου χρόνο, έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιό του για συλλογικούς αγώνες της Αυτοδιοίκησης στους τομείς ύδρευσης – αποχέτευσης – περιβαλλοντικής πολιτικής. Ας μην ξεχνούμε ότι ένα χρόνο πριν την εκλογή του είχε δεσμευτεί προς τους πολίτες της Λάρισας ότι θα αγωνιστεί για την ανατροπή των δυσμενών συνθηκών υλοποίησης των κοινωφελών έργων του τομέα των ΔΕΥΑ και για την μείωση των επιβαρύνσεων στους δημότες που επέφερε ο Ν. 1069/80.

Έτσι, από τον πρώτο κιόλας μήνα της νέας του θητείας, στις 30 και 31 Γενάρη 1982, πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα, με πρωτοβουλία της ΔΕΥΑΛ, σύσκεψη δημάρχων, αντιπροσώπων ΔΕΥΑ και εκπροσώπων Τοπικής Αυτοδιοίκησης με θέμα «Συζήτηση πάνω στα προβλήματα ύδρευσης και αποχέτευσης και ειδικότερα στον Νόμο 1069/80 περί κινήτρων ίδρυσης ΔΕΥΑ»

Στην σύσκεψη πήραν μέρος : Αριστείδης Λαμπρούλης, Δήμαρχος Λάρισας - Πρόεδρος ΔΕΥΑΛ και διοικητικά στελέχη της ΔΕΥΑΛ (Ε. Καγγάς - Δημοτικός Σύμβουλος - Αντιπρόεδρος, Κ. Τσαντίλης, Δημοτικός Σύμβουλος, Μ. Πουλτσάκης, μέλος Δ.Σ,  Λ. Μπαλογιάννης, μέλος Δ.Σ, καθώς επίσης Δήμαρχοι ή αντιπροσωπείες από τις ΔΕΥΑ, μέλη Δ.Σ Βόλου, Ν. Ιωνίας Βόλου, Ιωαννίνων, Καβάλας, Καρδίτσας, Καστοριάς, Λαμίας, Πτολεμαϊδας, Τρικάλων, Τυρνάβου, Χαλκίδας, Χανίων.

Στην σύσκεψη προτάθηκαν συγκεκριμένες τροποποιήσεις στον Ν.1069/80,  με κύριες κατευθύνσεις τη μεγαλύτερη συμμετοχή των δημοσίων Επενδύσεων στην κατασκευή των έργων, καλύτερους όρους δανειοδότησης, απαλλαγή των επιχειρήσεων από τον ασφυκτικό έλεγχο της Νομαρχίας κ.α.

Αποφασίστηκε  να υπάρξει συντονισμός ώστε να τεθούν τα παραπάνω υπ’ όψη της Κυβέρνησης για την ταχύτατη ρύθμισή τους και οι αποφάσεις  να προωθηθούν και μέσα από τα αρμόδια όργανα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αποφασίστηκε τέλος η δημιουργία Συντονιστικής Επιτροπής Δημάρχων για την προώθηση των αποφάσεων στους αρμόδιους Κυβερνητικούς παράγοντες.

Ήδη είχε «φυτευτεί»  ο σπόρος για την δημιουργία ενιαίου οργάνου συντονισμού των ΔΕΥΑ, με στόχο την από κοινού μελέτη και προώθηση των αναγκαίων θεσμικών τροποποιήσεων και την βελτιστοποίηση του χρηματοδοτικού καθεστώτος του Ν. 1069/80.

Οι επαφές της πρώτης συντονιστικής επιτροπής συνεχίστηκαν με τον Υπουργό Εσωτερικών Γ. Γεννηματά και τον Υφυπουργό Συντονισμού κ. Ρουμελιώτη. Ακολούθησε νέα σύσκεψη στην Χαλκίδα στις 10 Απριλίου 1982.

Οι βασικοί στόχοι που διαμορφώθηκαν από τις πρώτες αυτές προσπάθειες ήταν οι εξής :

« α) Οικονομικοί :

    1. Να αυξηθεί η δωρεάν κρατική επιχορήγηση από 35% του κόστους των έργων τουλάχιστον στο 50%

    2.  Να επιχορηγηθεί το επιτόκιο του δανείου

   3. Να παραταθεί ο χρόνος χάριτος και εξόφλησης του δανείου και

  4.Το κόστος κατασκευής των εγκαταστάσεων καθαρισμού των λυμάτων, να βαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό

Αποδοχή από την Κυβέρνηση των παραπάνω αιτημάτων σημαίνει μείωση της επιβάρυνσης του λαού κατά 50% από την σημερινή επιβάρυνση, και στο συνολικό κόστος ο λαός θα πληρώσει μονάχα το 33% του κόστους του έργου. Πρόκειται για σημαντική κατάκτηση που ο λαός και οι οργανώσεις τους πρέπει να βοηθήσουν. Κυβερνητικοί παράγοντες αναγνώρισαν κατ’ αρχήν σαν δίκαιο το αίτημα.

β) Θεσμικοί : Οι ΔΕΥΑ να επανέλθουν στον ολοκληρωτικό έλεγχο από τα Δημ. Συμβούλια χωρίς καμμιά και οποιαδήποτε εξάρτηση από την Διοίκηση. »

Μετά από τις πρώτες αυτές κινήσεις ακολούθησε την επόμενη χρονιά έντονη δραστηριότητα των συνεργαζόμενων Δημάρχων, με πολλές νέες συσκέψεις καθώς και την σύνταξη σχεδίου νέου νόμου, για βελτίωση του 1069/80.

Ας σημειωθεί εδώ ότι οι πολιτικοί συσχετισμοί στον χώρο της Αυτοδιοίκησης δεν ήταν απόλυτα θετικοί για την υλοποίηση του οράματος του ΑΛ για ενιαίο συντονιστικό κέντρο. Η κύρια δυσκολία ήταν ότι αρκετοί αυτοδιοικητικοί που είχαν εκλεγεί με την στήριξη του κυβερνώντος κόμματος (ΠΑΣΟΚ), ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στις πρωτοβουλίες του ΑΛ και των άλλων Δημάρχων που στήριζαν την πρωτοβουλία αυτή. Η εκτίμηση του ΑΛ ήταν ότι οι Δήμαρχοι έθεταν τα θέματα των ΔΕΥΑ με ιδιαίτερα διεκδικητικό τρόπο και ήταν εμφανής η απροθυμία της τότε Κυβέρνησης να ανταποκριθεί στα, δίκαια οπωσδήποτε, αιτήματά τους, διότι η αποδοχή τους θα επέφερε μεγαλύτερες υποχρεώσεις στον κρατικό προϋπολογισμό για την Τ.Α, ενώ παράλληλα η τότε κεντρική διοίκηση δεν ήταν διατεθειμένη για πολιτικές αποκέντρωσης και χαλάρωση των ελέγχων.

Ο ΑΛ, έχοντας συνειδητοποιήσει τις δυσκολίες αυτές, κατέβαλε τεράστια προσωπική προσπάθεια, ταξίδεψε για το θέμα αυτό κυριολεκτικά απ’ άκρου σε άκρο της χώρας, συνάντησε πολύ μεγάλο αριθμό συναδέλφων του με σκοπό να τους πείσει για την αναγκαιότητα της κοινής δράσης. Θετικός γι’ αυτόν παράγοντας υπήρξε το γεγονός ότι Δήμαρχοι που είχαν εκλεγεί με την ΝΔ σεβάστηκαν και στήριξαν την προσπάθεια αυτή, αλλά και οι Δήμαρχοι που είχαν την στήριξη του ΚΚΕ (Πρέβεζα, Γιάννενα, Τύρναβος, Καρδίτσα, κ.λ.π.) συνεργάστηκαν χωρίς αναστολές, πλην εξαιρέσεων * (δες παρακάτω την σχετική παραπομπή). 

Τελικά ο στόχος του συντονιστικού οργάνου πήρε «σάρκα και οστά», ονομάστηκε Ένωση των ΔΕΥΑ (ΕΔΕΥΑ) και η πρώτη συνάντηση για την ίδρυσή του έγινε στη Ρόδο (19-20 Μαρτίου 1988), με συμμετοχή 21 πόλεων και ΔΕΥΑ, όπου ψηφίσθηκε η ιδρυτική διακήρυξη  και οριστικοποιήθηκε η νομική μορφή και η έδρα της Ένωσης. Στις 21 Ιουνίου του ιδίου έτους στον Πλαταμώνα Πιερίας, σε νέα συνάντηση εγκρίθηκαν το καταστατικό της ΕΔΕΥΑ και στην Αθήνα, 18-19 Ιανουαρίου 1989, εκλέχθηκε το πρώτο προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλες αυτές τις διεργασίες, οι πάντες αναγνώρισαν την προσπάθεια, τους αγώνες και την προσωπικότητα του ΑΛ, κάτι που στην πράξη τιμούσε και την πόλη που εκπροσωπούσε. Έτσι ως έδρα της ΕΔΕΥΑ, παρότι δεν το πρότεινε ο ΑΛ, όλοι ομόφωνα επέλεξαν να είναι η Λάρισα και παράλληλα Πρόεδρος του πρώτου ΔΣ να είναι ο ΑΛ. Πράγματι, στην Πρέβεζα (12-13 Ιουλίου 1989), πραγματοποιήθηκε η πρώτη τακτική Γενική Συνέλευση και εκλέχθηκε επίσημα το πρώτο τακτικό ΔΣ της ΕΔΕΥΑ.

Εκτός από τον ΑΛ (Πρόεδρος), εκλέχθηκαν οι Κ. Μαυρομάτης Δήμαρχος Πτολεμαΐδας ως Αντιπρόεδρος, ο Αλ. Αθανασιάδης Δήμαρχος Καβάλας ως Γραμματέας, ο Φ. Φίλιος Δήμαρχος Ιωαννίνων ως ταμίας και ως μέλη οι Δημ. Παπανικολάου Δήμαρχος Άργους, Β. Βαρσαμακίδης Δήμαρχος Ορεστιάδας και Γ. Ματθαιάκης μέλος ΔΣ ΔΕΥΑ Ηρακλείου Κρήτης.

Το έργο της ΕΔΕΥΑ υπήρξε και συνεχίζει να είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Αν και ο χώρος δεν επιτρέπει περισσότερη  ανάπτυξη, η ΕΔΕΥΑ κατέγραψε επιτυχίες σε πολλούς από τους στόχους της, επέτυχε να τροποποιηθεί ο Ν. 1069/80 σε βασικά του σημεία και να ενισχυθεί σημαντικά το ποσοστό  δωρεάν χρηματοδότησης των έργων των ΔΕΥΑ, ιδιαίτερα εκείνων που εντάχθηκαν σε ευρωπαϊκά προγράμματα, καθώς επίσης συνέβαλε και στην τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου σε θέματα λειτουργίας, επέκτασης αρμοδιοτήτων (π.χ. αξιοποίηση Βιοαερίου) κ.ο.κ.

Μπορούμε να είμαστε βέβαιοι, (έχοντας ιδία γνώση για όλες τις προσπάθειες αυτές από την αρχή δίπλα στον ΑΛ), ότι πολύ δύσκολα οι επιτυχίες αυτές θα είχαν γίνει πράξη χωρίς την αποφασιστική συμβολή και κυρίως την προσωπικότητα του ΑΛ.  

Κατά την διάρκεια της τελευταίας δημαρχιακής θητείας του ΑΛ η ΕΔΕΥΑ απέκτησε ξεχωριστό κύρος, αφενός ανάμεσα στους παράγοντες της Αυτοδιοίκησης ανά την Ελλάδα αφετέρου στα στελέχη και τους εργαζόμενους των ΔΕΥΑ, οι οποίοι με διάφορες επιτροπές που συγκροτήθηκαν (τεχνική, οικονομική κ.λ.π.) είχαν την ευκαιρία να αλληλοενημερώνονται και να ανταλλάσσουν εμπειρίες, κάτι που βοήθησε αποφασιστικά στην βελτίωση της λειτουργίας των ΔΕΥΑ.

Η θητεία του ΔΣ της ΕΔΕΥΑ, μετά τις εκλογές του 1994, έληξε αυτοδικαίως και ορίστηκε τακτική Γενική Συνέλευση στην Κατερίνη στις 7 Απριλίου 1995 για απολογισμό, παράδοση της Διοίκησης και εκλογή νέου ΔΣ της ΕΔΕΥΑ.

Στην συνέλευση εκείνη, η μεγάλη πλειοψηφία των παρευρισκόμενων εκπροσώπων των ΔΕΥΑ της χώρας (παλιοί και νέοι Δήμαρχοι, μέλη των ΔΣ ΔΕΥΑ κ.λ.π.) πρότειναν «δια βοής» ο ΑΛ, τιμητικά, να προεδρεύσει στην συνέλευση. Ας σημειωθεί όμως ότι στην πρόταση αυτή δήλωσαν την αντίθεσή τους (προφανώς για μικροκομματική σκοπιμότητα) ορισμένοι εκπρόσωποι, μεταξύ των οποίων και ο νεοεκλεγείς (τότε) Δήμαρχος Λάρισας κ. Χριστόδουλος Καφφές, στενός συνεργάτης και αντιδήμαρχος του ΑΛ την προηγούμενη τετραετία (1991 – 1994), κάτι που προκάλεσε έκπληξη (και σε αρκετούς κακή εντύπωση) στους παρευρισκόμενους. Τελικά ο ΑΛ, για τελευταία φορά, προήδρευσε στην συνέλευση αυτή (από την οποία εξελέγη το νέο ΔΣ της ΕΔΕΥΑ). Πάντως αργότερα, σε στενό κύκλο, ο ΑΛ εξέφρασε την πικρία του για το περιστατικό που αναφέραμε, χωρίς όμως να υπάρξει οποιαδήποτε συνέχεια.

 

* Παραπομπή : Η περίπτωση του Δήμου Πατραίων και οι αντιδράσεις του Θ. Άννινου :

Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι στον χώρο της Αριστεράς (ΚΚΕ) δεν υπήρξαν δυσκολίες ή αντιρρήσεις για τις ΔΕΥΑ (Ν. 1069/80) και κάποιες δημοτικές ομάδες του ΚΚΕ (π.χ. Δεκέμβριος 1980 Καρδίτσα κ.α) καταψήφισαν την ένταξη στον νόμο αυτό.

Χαρακτηριστικό γεγονός αποτέλεσε, μέσα σε όλες αυτές τις συναντήσεις που είχε μετά το 1982 ο ΑΛ ανά την Ελλάδα, η συνάντηση του με τον Δήμαρχο Πάτρας Θ. Άννινο (μάλλον το 1985), ένα Δήμαρχο πολύπειρο, εμβληματικό αλλά με εκρηκτικό χαρακτήρα, ο οποίος την τετραετία 1982 - 86 είχε εκλεγεί και αυτός με την στήριξη του ΚΚΕ.

Ως γνωστόν ο Δήμος Πάτρας δεν είχε αποδεχθεί την δημιουργία ΔΕΥΑ και την ένταξη των τομέων ύδρευσης και αποχέτευσης στον Ν.1069/80 (με ένα σκεπτικό ανάλογο με εκείνο που διατυπώθηκε ως επιφύλαξη από τους Δημοτικούς Συμβούλους της Λάρισας τον Οκτώβριο του 1981). Ειδικά μάλιστα στην Πάτρα η πολιτική αντιπαράθεση για το θέμα αυτό υπήρξε έντονη και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στις εκλογές του Φθινοπώρου του 1981. Έτσι, όπως ήταν φυσικό, όταν συναντήθηκαν ο "άτυπος" ηγέτης των ΔΕΥΑ ΑΛ και ο Θ. Άννινος, το θέμα αυτό αποτέλεσε αντικείμενο διαφωνίας ανάμεσά τους.

Σύμφωνα με μαρτυρία (Τάσος Μπαρμπούτης), ο Δήμαρχος Πάτρας, εκτός από την επίσημη συνάντηση, κάλεσε τον ΑΛ (που τον συνόδευε ο ΤΜ) στο προσωπικό του τεχνικό γραφείο, στην κεντρική πλατεία της πόλης, όπου ο Θ. Άννινος έκανε πραγματική επίθεση στον ΑΛ, θεωρώντας την ένταξη της ΔΕΥΑΛ στον Ν. 1069/80 και την αποδοχή των όρων χρηματοδότησης των έργων ως πολιτικό και ιδεολογικό συμβιβασμό της Αριστεράς. Ο ΑΛ, ο οποίος σημειωτέον είχε πολύ περισσότερα αγωνιστικά «παράσημα» από τον Θ. Άννινο, παρά την επίθεση που δέχτηκε κράτησε την ψυχραιμία του, απάντησε νηφάλια στα επιχειρήματα του και εξήγησε το σκεπτικό όλων των Δημάρχων της Αριστεράς που ήδη είχαν υπαχθεί στον σχετικό νόμο και στήριζαν την πρωτοβουλία της ΕΔΕΥΑ, έστω και μέσα σε ένα δυσμενές οικονομικό πεδίο. Άλλωστε ο Α.Λ, από επαφές που είχε νωρίτερα με τοπικά αυτόδιοικητικά στελέχη στην Πάτρα, γνώριζε ότι και εκεί οι θέσεις των συντρόφων του δεν ήταν τόσο απόλυτες όσο του Δημάρχου Θ. Άννινου προσωπικά.

Για την ιστορία, η Πάτρα απέκτησε ΔΕΥΑ επί Δημαρχίας Καράβολα, ο οποίος ανέλαβε την Δημαρχία το 1987. Όμως, κατ’ εξαίρεση, η τότε κυβέρνηση είχε ήδη χρηματοδοτήσει σημαντικό αριθμό έργων υποδομής ύδρευσης της πόλης από τις Δημόσιες Επενδύσεις, χωρίς επιβάρυνση των πολιτών της Πάτρας.

Φωτογραφίες: