ΑΦΙΕΡΩΜΑ – Αριστείδης Λαμπρούλης, Κεφάλαιο Ι. Η Διαχείριση των Υδάτων

 

Ήδη, από το πρώτο διάστημα της θητείας του, ο ΑΛ είχε συνειδητοποιήσει ότι ένα σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς του αντικειμενικά θα αφιερώνονταν στα υδατικά θέματα.

Οι επιστημονικές του γνώσεις (στην Γεωπονία), οι προσωπικές του ευαισθησίες αλλά και η πολιτική του διορατικότητα τον οδήγησαν να θεωρεί ότι η σωστή διαχείριση των υδάτων αποτελούσε ένα βασικό πολιτικό στόχο, τον μόνο που θα μπορούσε να προστατέψει και να αναβαθμίσει τις σχετικές Δημοτικές δραστηριότητες (π.χ. ύδρευση) και το περιβάλλον της πόλης και της περιοχής μας. Επί πλέον είχε βαθιά πεποίθηση ότι η έως τότε υποτίμηση της αξιοποίησης του υδατικού δυναμικού της θεσσαλικής λεκάνης, εκτός του ότι επηρέαζε αρνητικά την Λάρισα, συνδέονταν με τις «εν υπνώσει» δυνατότητες ανάπτυξης και περιβαλλοντικής αναβάθμισης της Θεσσαλίας γενικότερα.

Έτσι επέλεξε έως το τέλος της ζωής του την σταθερή ενασχόληση, προβολή και στοχοπροσήλωση σε αυτό το τρίπτυχο, δηλαδή «διαχείριση υδάτων – περιβάλλον – αξιοποίηση υδατικού δυναμικού Θεσσαλίας».

Το 1981 προτάθηκε τα θέματα αυτά να οδηγήσουν, μέσω της ΔΕΥΑΛ, σε μια πιο επιστημονική τεκμηρίωση, στην διατύπωση προτάσεων και στην διαμόρφωση ενός πλαισίου διεκδίκησης ανάλογων στόχων. Ο εορτασμός της παγκόσμιας ημέρας περιβάλλοντος για το έτος 1982 αποτέλεσε την αφορμή για την πρώτη – ιστορική κατά την άποψή μας – διοργάνωση στη Λάρισα εκδήλωσης με τίτλο «Ημερίδα για τον Πηνειό ποταμό», (29-30 Μαΐου 1982). Ο χαιρετισμός του Δημάρχου έδινε το πλαίσιο αλλά και το όραμα του Δήμου Λάρισας για τα θέματα αυτά.

Αντιγράφουμε από την έκδοση των πρακτικών της ημερίδας :

«…….Η σημερινή εκδήλωση γίνεται  στα πλαίσια του εορτασμού της παγκόσμιας ημέρας  του περιβάλλοντος, που είναι η επίσημη γιορτή του ΟΗΕ  και γιορτάζεται  στις 5 του Ιούνη κάθε χρόνο.

Η ημερίδα με την ευγενική προσφορά και βοήθεια εξεχόντων επιστημόνων – μελετητών και φορέων κάνει, ταυτόχρονα, μια προσπάθεια θεώρησης του προβλήματος "Πηνειός" στη σφαιρικότητα του : Φλέβα και στοιχείο ζωής της Θεσσαλίας, παράγοντας αναπτυξιακός, συντελεστής περιβάλλοντος, στοιχείο πολιτισμού, ανάγκη συντονισμού αξιοποίησης και ελέγχου. Θέλω να πιστεύω, πως με την ημερίδα αυτή και μέσω της ημερίδας, με τις εισηγήσεις, τις παρεμβάσεις, τα πορίσματα – συμπεράσματα, τη δημοσιότητα, τις εκδόσεις των εργασιών της και τους παραπέρα προβληματισμούς :

α) Θα φανεί το πρόβλημα στο σύνολό του, που ή δεν είναι γνωστό σ’ όλους, ή τουλάχιστον δεν είναι γνωστό σ’ όλη την έκτασή και τις διαστάσεις, θα φανεί σε ποιο βαθμό είναι οξυμένο και θα φθάσει στο ευρύτερο κοινό.

β) Θα υπάρξουν προτάσεις για άμεσες ή μακροπρόθεσμε λύσεις  και προβληματισμοί ενός ευρύτερου κύκλου ενδιαφερομένων για τα μέτρα και τις ενέργειες στις οποίες θα πρέπει να προχωρήσουμε.

γ) Θα υπάρξει συγκεκριμένη συμμετοχή και βοήθεια να προχωρήσει η Πολιτεία στην αντιμετώπιση και προώθηση του θέματος, σ’ ότι αφορά σε δικές της αρμοδιότητες, όπως π.χ. ένταξη σ’ έναν γενικότερο εθνικό προγραμματισμό, δημιουργία φορέων, μελέτη, χρηματοδότηση κ.λ.π.

Το πρόβλημα υπάρχει σε μας, γύρω μας, στο χώρο που ζούμε και δημιουργούμε και οι τέτοιες ή τέτοιες, θετικές ή αρνητικές, αλλά άμεσες επιπτώσεις του αφορούν στη ζωή και το μέλλον του ανθρώπου που υπηρετούμε. Καλούμαστε σαν Τ.Α. σε συνεργασία με τα Τ.Ε.Ε. και τους άλλους επιστημονικούς φορείς να ενεργοποιηθούμε, να επιστρατεύσουμε όλες μας τις δυνάμεις και τις δυνατότητες ακριβώς για την ζωή και το μέλλον του ανθρώπου, του χώρου μας.

Αυτό θα είναι η σωστή έκφραση του ρόλου της Τ.Α., αλλά και η καλύτερη συνεισφορά της στην προώθηση της αποκέντρωσης και της λαϊκής ενεργοποίησης και συμμετοχής»

Οι ομιλητές στην ημερίδα ήταν πραγματικά ξεχωριστοί. Εκτός της Κυβέρνησης (τότε την εκπροσωπούσε ο Νομάρχης Λάρισας κ. Βλασιάδης), τοποθετήσεις έκαναν οι Δήμαρχοι Τρικάλων (Κώστας Παπαστεργίου) και Καρδίτσας (Χ. Γιούτσικος).

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ/Κ-ΔΘ κ. Λιβέρης και ο υδροενεργειακός μηχανικός Στέλιος Μαγειρίας αναφέρθηκαν στο υδατικό δυναμικό της Θεσσαλίας και στις δυνατότητες πολύπλευρης αξιοποίησής του (γεωργία, υδροηλεκτρική ενέργεια κ.λ.π.).

Οι χημικοί περιβαλλοντολόγοι Ζήσης Αργυρόπουλος και Απ. Καρκανιάς κάλυψαν το θέμα του οικοσυστήματος του Πηνειού, κυρίως από την περιβαλλοντική του σκοπιά.

Ο καθηγητής (τότε) του ΕΜΠ και μετέπειτα πρύτανης, διοικητής της ΔΕΗ και υφυπουργός ΥΠΕΧΩΔΕ κ. Θεμ. Ξανθόπουλος αναφέρθηκε  στο θεσμικό πλαίσιο, στην ποιότητα υδάτων κα.

Πιο ειδικά στην διαχείριση των υδάτων αναφέρθηκαν οι επιστήμονες Αλεξάνδρα Κουζέλη, Νίκος Κατσίρης και Σπύρος Παπαγρηγορίου, οι οποίοι μετέφεραν και εμπειρίες άλλων χωρών σχετικά με την διαχείριση των υδάτων.

Τέλος ο ΑΛ διατύπωσε συγκεκριμένα για πρώτη φορά την πρόταση δημιουργίας ενός «φορέα» ελέγχου της ρύπανσης και διαχείρισης των υδάτων της λεκάνης Πηνειού κλείνοντας ως εξής :

« Πιστεύουμε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση, και αυτό το αποδεικνύει η έντονη και θετική παρουσία σας στο κάλεσμα μας, είναι σε θέση να βάλει τα προβλήματα στην σωστή τους διάσταση και να είναι ο κύριος μοχλός για την επίλυσή τους.»

Αυτή η ιστορική εκδήλωση αποτέλεσε για πολλά χρόνια σημείο αναφοράς της πολιτικής των ΟΤΑ της Θεσσαλίας (και όχι μόνον) για την δημιουργία φορέα διαχείρισης υδάτων στην λεκάνη απορροής του Πηνειού. Οι προτάσεις της ημερίδας εμπλουτίστηκαν τα επόμενα χρόνια με επεξεργασίες επιστημόνων αλλά και πολιτικών στελεχών. 

Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι ο ΑΛ, που επηρεάστηκε πολύ από τις σύγχρονες απόψεις για την διαχείριση των υδάτων, λίγα χρόνια αργότερα επεδίωξε και πέτυχε να έχει συνάντηση με τον πρόεδρο του οργανισμού διαχείρισης υδάτων του αντίστοιχου υδατικού διαμερί-σματος (agence des basin finance) στο Παρίσι, ο οποίος ενημέρωσε αναλυτικά τον ΑΛ και την αντιπροσωπεία της Λάρισας για το θεσμικό πλαίσιο, τον ρόλο, τις αρμοδιότητεςκαι το έργο του φορέα αυτού.

Έχοντας πλέον ολοκληρωμένη εικόνα για το θέμα, ο ΑΛ με συνέπεια και επιμονή αγωνίστηκε έως το τέλος, συνδέοντας σταθερά το θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης υδάτων με την ύδρευση της Λάρισας και το περιβάλλον της περιοχής.

Επίσης, οι ιδέες αυτές συνδέθηκαν συνολικά με τις αναπτυξιακές προτάσεις των Θεσσαλών, ειδικά σε ότι αφορά και στην αξιοποίηση των υδάτων του Άνω Αχελώου, ενός τομέα όπου ο ΑΛ έμελλε να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο (δες κεφάλαιο V).

Τέλος, λίγα χρόνια αργότερα θεσμοθετήθηκε ειδικό πλαίσιο για την διαχείριση των υδάτων με τον Ν. 1739/87 επί υπουργίας Αν. Πεπονή (κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου).

Ο νόμος αυτός, εκσυγχρονιστικός για την εποχή του, προσπάθησε να προσαρμόσει την διαχείριση υδάτων στα Ευρωπαϊκά δεδομένα, δυστυχώς όμως ουδέποτε επί της ουσίας εφαρμόστηκε και καμία στήριξη δεν υπήρξε στην εφαρμογή του, ακόμα και από τους εμπνευστές του, διότι πράγματι έθιγε πάγιες νοοτροπίες, «ξεβόλευε» αρκετούς χρήστες νερού από τις ισορροπίες που είχαν δημιουργηθεί και αντιμετώπισε δυσπιστία και από τα όργανα της Διοίκησης.

Φωτογραφίες: