Οι απέλπιδες προσπάθειες των Οικολόγων Πράσινων να «μπλοκάρουν» το ΥΗΕ Μεσοχώρας

Συνεχής και αδιάλειπτη η παρουσίαση «θέσεων» κατά της Μεσοχώρας από το κόμμα των Οικολόγων Πρασίνων (ΟΠ) και τα συνεργαζόμενα μαζί τους στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, που όμως λόγω της πιθανής υπογραφής της αδειοδότησης του έργου (Υπουργική Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων-ΑΕΠΟ), αποφεύγουν για ευνόητους λόγους να εκτίθενται δημοσίως, επιλέγοντας τον κλεφτοπόλεμο ανακοινώσεων μέσω «τρίτων».  Αυτή τη φορά εκδόθηκε ανακοίνωση (δες σχετικό link εδώ) * με επίκεντρο τη Μεσοχώρα και «παράπλευρη» αναφορά στην «εκτροπή Αχελώου».

Το γενικό συμπέρασμα από την ανακοίνωση είναι ότι οι ΟΠ επί της ουσίας επιδιώκουν το όλο θέμα να πάει όσο γίνεται πιο πίσω, να μην υπάρξει ΑΕΠΟ για το αμιγώς ΥΗΕ Μεσοχώρα (σχεδόν όλοι πλέον το αναγνωρίζουν αυτό) και οπωσδήποτε ότι είναι να γίνει να μην «πέσει» στη θητεία αυτής της κυβέρνησης που συμμετέχουν και αυτοί.

Για την περίπτωση που η προσπάθειά τους αποτύχει θέτουν τα επιχειρήματά τους για τη Μεσοχώρα ανάμεικτα με εκείνα της Συκιάς – Σήραγγας (έργα που σχετίζονται με την εκτροπή Αχελώου) ώστε, εάν υπογραφεί η ΑΕΠΟ Μεσοχώρας, αυτό να μην καταγραφεί σαν καθαρή ήττα στο εμβληματικό γι’ αυτούς θέμα του Αχελώου, που εδώ και 30 χρόνια έχουν στοχοποιήσει.  Είναι χαρακτηριστικό ότι για άλλα παρόμοια ΥΗ έργα αναλόγου μεγέθους και παρόμοιων χαρακτηριστικών (π.χ. Ιλαρίωνας στην Αιανή Κοζάνης επί του Αλιάκμονα, που η ΔΕΗ το λειτούργησε πέρυσι επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ) δεν έβγαλαν καν έστω και μια ανακοίνωση αντίδρασης.

Τα επιχειρήματα της ανακοίνωσης είναι οι συνήθεις ανακρίβειες και στρεβλώσεις. Αναλυτικά :

• Σύνδεση Μεσοχώρας-εκτροπής Αχελώου : Αυτή τη φορά το θέτουν με μικρότερη επιμονή, αντιλαμβάνονται ότι δεν πείθει και ουσιαστικά αντιμετωπίζουν τη Συκιά-σήραγγα ως χωριστό αίτημα «διαχείρισης ημιτελών υποδομών» και «αφαίρεσης» της Συκιάς, υποδεικνύοντας μάλιστα ότι η χρηματοδότηση της «αφαίρεσης», είναι «ενέργεια επιλέξιμη» από την Ε.Ε.Αντίθετα για τη Μεσοχώρα την απαίτησή τους για κατεδάφιση {1}  ή αφαίρεση δεν την κατονομάζουν άμεσα, την υπονοούν όμως έμμεσα στο σενάριο «μη λειτουργίας του φράγματος».  Πάντως το βασικό σενάριο που προβάλλουν είναι η επανεξέταση της λειτουργίας του έργου, θέτοντας φυσικά ένα πλήθος προϋποθέσεων (εκτίμηση κόστους/οφέλους, κόστη απαλλοτριώσεων, θέματα ασφαλείας, διάσωση οικισμού κ.α.), οι περισσότερες των οποίων αφορούν ουσιαστικά στις ενέργειες που ούτως ή άλλως θα κάνει η ΔΕΗ μετά την ΑΕΠΟ.
• Το ΣτΕ : Και πάλι στρέβλωση μιλώντας για «καταδικαστική» απόφαση του 2014. Αντίθετα η απόφαση αυτή ουσιαστικά αποδέσμευσε τη Μεσοχώρα υποδεικνύοντας στον κύριο του έργου (ΔΕΗ) πως θα πρέπει να κινηθεί για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, κάτι που φυσικά έπραξε η ΔΕΗ και για αυτό βρίσκεται ένα βήμα πριν την ΑΕΠΟ.
• Θεωρούν ότι η κυβέρνηση προτείνει την «μετατροπή» της Μεσοχώρας σε ΥΗ έργο. Κυριολεκτικά το «μαύρο» γίνεται «άσπρο».  Από τη δεκαετία 1970 η Μεσοχώρα σχεδιάστηκε ως αμιγώς ΥΗΕ έργο, για μια περίοδο (1983-1994) συνδέθηκε με την εκτροπή χωρίς όμως να αλλάξει ο σχεδιασμός της για παραγωγή ενέργειας και τελικά εδώ και 23 χρόνια αποσυνδέθηκε από την εκτροπή και ολοκληρώθηκε από τη ΔΕΗ ως αμιγώς υδροηλεκτρικό.
• Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Μεσοχώρας : Θεωρούν ότι τα θέματα αυτά παραμένουν «ανοικτά» και «δισεπίλυτα».  Αγνοούν επιδεικτικά τις περιβαλλοντικές μελέτες και τους «όρους» που σύντομα αναμένεται να εγκριθούν για το θέμα αυτό (ΑΕΠΟ).  Ακυρώνουν τον ίδιο τους τον εαυτό καθώς ο κ. Τσιρώνης, Υπουργός τους που συμμετέχει στην κυβέρνηση, δήλωσε ότι η Μεσοχώρα «…νομίζουμε πως δεν έχει κάποιο πρόβλημα περιβαλλοντικό…» (Ελευθερία Λάρισας, 3 Σεπτεμβρίου 2016).  Πρόκειται συνεπώς για την γνωστή «οικοτρομοκρατία» σε περίπτωση που στοχοποιούν κάποιο έργο. 
• Natura/ΜΠΕ : Ανύπαρκτο το ζήτημα.  Πράγματι ένα πολύ μικρό μέρος της περιοχής του έργου εντάσσεται σε περιοχή Natura.  Το θέμα αντιμετωπίστηκε με βάση τη νομοθεσία, δηλαδή κατατέθηκε (με τη νέα ΜΠΕ) μια μελέτη «ειδικής οικολογικής αξιολόγησης», με βάση την οποία και εγκρίθηκε και παραλήφθηκε η υποβληθείσα από τη ΔΕΗ ΜΠΕ. Τα περί «παρανομίας» είναι επιεικώς αστεία.
• Σχέδια Διαχείρισης (Σ.Δ.) : Τα Σ.Δ. υπάρχουν εγκεκριμένα από τον Σεπτέμβριο του 2014. Έως ότου εκπονηθούν νέα Σ.Δ., έως ότου γίνει προβλεπόμενη από το νόμο και την Ευρωπαϊκή Οδηγία διαβούλευση και έως ότου εκδοθεί νέα απόφαση του Υπουργείου, ΙΣΧΥΟΥΝ τα εγκεκριμένα Σ.Δ.  Το «αίτημα» των ΟΠ να μην αδειοδοτηθεί η Μεσοχώρα πριν τα νέα Σ.Δ. είναι (εν γνώσει τους) άτοπο και προσχηματικό.  Άλλωστε και ο κ. Φάμελλος ποτέ δεν θα ανακοίνωνε στους φορείς της Θεσσαλίας (Φεβρουάριος 2017) την υπογραφή της ΑΕΠΟ εάν υπήρχε τέτοιο θέμα. Επισημαίνουμε επίσης ότι ζητούν πρώτα τα νέα Σ.Δ. και μετά η κυβέρνηση να θέσει ένα «σαφές πλαίσιο διαχείρισης του συνολικού ζητήματος».  Πλήρης ανορθολογισμός, «το κάρο μπροστά από το άλογο».  Τα Σ.Δ. εκπονούνται θεωρώντας ως ΔΕΔΟΜΕΝΟ ποια έργα προσφέρονται προς ταμίευση και διαχείριση υδάτων και όχι το ανάποδο.  Επιπλέον, για τους μελετητές των Σ.Δ., ότι και εάν λένε οι Ο.Π., σχετικά με τη Μεσοχώρα αποτελεί μονόδρομο η παραδοχή ότι το έργο αυτό είναι ΥΗ και δεν επηρεάζει τις επιλογές τους στο υδατικό ισοζύγιο του Υδατικού Διαμερίσματος Θεσσαλίας.  Με άλλα λόγια η ΑΕΠΟ Μεσοχώρας ουδόλως επηρεάζει τα υπό εκπόνηση Σ.Δ. είτε υπογραφεί άμεσα είτε αργότερα.
• Κίνδυνος «ιδιωτικοποίησης» ΔΕΗ και πώλησης Μεσοχώρας : Καινοφανές επιχείρημα, δηλαδή με τον «φόβο» της ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ, που η ίδια η κυβέρνηση με την δική τους ανοχή (ΟΠ) διαπραγματεύεται και μπροστά στην πιθανότητα να πωληθεί η Μεσοχώρα, χρησιμοποιούν την φρασεολογία των επικριτών της κυβέρνησης («ξεπούλημα», «πεσκέσι σε ιδιώτες», «κοψοχρονιά», «κερδοφορία κάθε είδους εργολάβων» κ.ο.κ.) για να μην αδειοδοτηθεί ένα έργο που, χωρίς καμιά αμφιβολία, θα δώσει σημαντική ώθηση στην μετοχή της ΔΕΗ που αγωνιωδώς ζητάει την ΑΕΠΟ.  Τελικά είναι τέτοιο το πάθος τους να μπλοκάρουν την Μεσοχώρα που η λογική πάει περίπατο. Αλλά και εάν υποθέσουμε ότι είναι δεδομένη η πώληση της Μεσοχώρας το συμφέρον της ΔΕΗ είναι το έργο να είναι αδειοδοτημένο και όσο γίνεται πιο κοντά στη λειτουργία του : Αυτό σημαίνει ότι την πώληση του έργου θα την διαπραγματευθεί με καλύτερους όρους αποφεύγοντας το «κοψοχρονιά» !  Αντίθετα εάν τώρα εγκαταλειφθεί η Μεσοχώρα, τα 511 εκ. ευρώ (επικαιροποιημένες δαπάνες έως 2015), που όλοι μας «προσφέραμε» για το έργο αυτό, μάλλον θα πάνε χαμένα.  Συνοπτικά, η απειλή ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ και ο κίνδυνος πώλησης της Μεσοχώρας θα έπρεπε να οδηγήσει σε επίσπευση της ΑΕΠΟ και όχι στο μπλοκάρισμα της προσπάθειας που καταβάλλει η ΔΕΗ.
• Οι κίνδυνοι από την έμφραξη της πλευρικής σήραγγας εκτροπής του φράγματος.  Για πρώτη φορά το αναγνωρίζουν στην ανακοίνωσή τους  οι ΟΠ και ζητούν να το αντιμετωπίσει η ΔΕΗ ανεξάρτητα από τις διαδικασίες της ΑΕΠΟ.  Πρόκειται για ηθελημένη άγνοια διαδικασιών.  Καμία εκταμίευση χρημάτων και καμία εργασία  δεν μπορεί να εκτελεστεί από τη ΔΕΗ πριν εκδοθεί η νέα ΑΕΠΟ.  Αυτό επιτάσσουν οι αποφάσεις του ΣτΕ γι’ αυτό άλλωστε το έργο είναι κολλημένο από το 2001.
• Η τύχη του χωριού Μεσοχώρα : Όσα στην ανακοίνωση αναφέρονται ως «ανοικτά»  θέματα θα παραμείνουν έτσι έως ότου υπογραφή η ΑΕΠΟ.  Ούτε ΣΧΟΑΠ μπορεί να εκπονηθεί χωρίς περιβαλλοντική αδειοδότηση, ούτε αποζημιώσεις, ούτε μετεγκατάσταση.  Όλα αυτά τα χρησιμοποιούν εν γνώσει τους για δημιουργία εντυπώσεων. 

​3. Ένα μέρος της ανακοίνωσης αναφέρεται στα έργα Συκιάς και σήραγγας Πευκοφύτου {2}.  Κατά την άποψή μας, ακόμη και όσοι θεωρούν μη χρήσιμη ή /και επιβλαβή την μεταφορά των υδάτων από τον ταμιευτήρα Συκιάς προς την λεκάνη Πηνειού, οφείλουν να αντιμετωπίσουν με ανεξάρτητη ματιά και χωρίς το πάθος της δεκαετίας 1980 το θέμα των ημιτελών έργων.  Είναι δύο διακριτά θέματα και όταν αυτό αγνοείται οδηγεί δυστυχώς στα γνωστά ΝΑΙ/ΟΧΙ και σε αναζήτηση «λύσεων» όπως αυτή που προτείνουν οι ΟΠ στην ανακοίνωση, δηλαδή «αφαίρεση» του φράγματος Συκιάς και της σήραγγας των 18 km, δαπάνης έως σήμερα 400 εκ. (ανέφικτες προτάσεις για εμάς). Η σημερινή κυβέρνηση με την περιορισμένη και συγκυριακή πλειοψηφία στη Βουλή δεν έχει την ισχύ και δεν μπορεί να αγνοήσει τις αμέτρητες διοικητικές και κυρίως τις πολιτικές (σε ανώτατο επίπεδο) αποφάσεις που καθόρισαν την σημερινή πραγματικότητα των έργων αυτών.  Εφ’ όσον λοιπόν τα έργα ανήκουν στο Υπουργείο Υποδομών, το οποίο σημειωτέον ανακοίνωσε στη Βουλή από την αρχή της κυβερνητικής του θητείας (Δεκ. 2015, απάντηση σε σχετική ερώτηση του βουλευτή της Ν.Δ. Καρδίτσας Κ. Τσιάρα) ότι τα έργα θα συνεχιστούν, ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να φέρει το θέμα στη Βουλή με ολοκληρωμένη πρόταση για το τι τελικά θα πράξει.  Οι δυνατότητες λοιπόν είναι  οι εξής :

1η εναλλακτική : Συνεχίζονται οι διαδικασίες για τα έργα εφόσον βέβαια προηγηθεί από το Υπουργείο η ανταπόκριση στις επισημάνσεις του ΣτΕ (πχ. μείωση στάθμης Συκιάς, προστασία Μυροφύλλου, νέα ΜΠΕ κλπ).  Στη συνέχεια και εφόσον τα έργα κατασκευασθούν,  παραδίδονται για υδροηλεκτρική αξιοποίηση (ΥΗΣ Συκιάς, ΥΗΣ Πευκοφύτου κλπ). Στην περίπτωση αυτή τα Σ.Δ. κατά τις επόμενες δεκαετίες θα καθορίζουν κάθε 6 χρόνια τις διάφορες χρήσεις των υδάτων (πέραν της ενέργειας) και εάν θα έρχονται ή όχι νερά στον κάμπο.

2η εναλλακτική : Πολιτική απόφαση στη Βουλή μετά από διαβούλευση/γνωμοδότηση των τοπικών κοινωνιών, εκπόνηση σχεδίου κατεδάφισης (ακυρώνοντας την αρχική θέση του Υπουργείου), εξασφάλιση χρηματοδότησης, περιβαλλοντικές μελέτες, αδειοδότηση και τέλος κατεδάφιση των έργων.

Η προσπάθεια που καταβάλλεται από κυβερνητικές πλευρές να «ακυρώσουν» τα έργα Συκιάς-Σήραγγας μέσω της διαδικασίας των Σ.Δ. καθόλου ΔΕΝ υποκαθιστά την απολύτως αναγκαία και μετά από ουσιαστικό διάλογο καθαρή ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ.  Εννοείται επίσης πως τα υπό εκπόνηση Σ.Δ. δεν δεσμεύουν σε τίποτα την συνέχιση των έργων.  Ακόμη και εάν τελικά κρίνουν ότι κατά την τρέχουσα 6ετία δεν χρειάζονται «δανεικά» νερά με μεταφορά από την λεκάνη Αχελώου, αυτό δεν σημαίνει ότι η ανάγκη αυτή αποκλείεται να εμφανιστεί την επόμενη εξαετία.  Με άλλα λόγια, τα Σ.Δ. ΔΕΝ αποτελούν διαδικασία προγραμματισμού έργων κατά μείζονα λόγο δεν «κατεδαφίζουν» έργα.  Συνεπώς οι δηλώσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ για ακύρωση της εκτροπής μέσω των Σ.Δ. προσφέρονται μόνο για επικοινωνιακή αξιοποίηση, κυρίως για να «καλμάρουν» όσους θέλουν οπωσδήποτε να καταγράψουν κάποια «νίκη» στην υπόθεση Αχελώου.  Επαναλαμβάνουμε όμως για πολλοστή φορά : Τα ΝΑΙ/ΟΧΙ στην εκτροπή έχουν ξεπεραστεί.  Πλέον μετράνε αποκλειστικά και μόνο οι ΚΑΘΑΡΕΣ ΘΕΣΕΙΣ επί του πρακτέου και ως προς τα έργα Αχελώου και ως προς τα έργα εντός της λεκάνης Πηνειού.  

​* Ανακοίνωση Οικολόγων Πράσινων :